WASHINGTON — Ả Rập Xê Út và UAE thúc Mỹ duy trì sức ép với Iran, trong khi Tổng thống Donald Trump bác đề xuất đình chiến bảy ngày của Tehran.
- Người vợ Việt kiên trì xây dựng mô hình trồng rau tại Hàn Quốc
- Lũ phủ Bangkok, hơn nửa triệu hộ dân Thái Lan bị ảnh hưởng
- Những món quà và những lần tạo điều kiện
Đề xuất của Iran gắn việc mở lại eo biển Hormuz với nối lại đàm phán hạt nhân, đồng thời yêu cầu Washington dỡ phong tỏa cảng, nới trừng phạt dầu mỏ và giải tỏa tài sản bị phong tỏa. Cuộc chiến đã sang tháng thứ bảy, trong khi giá dầu Brent quanh 100 USD một thùng, cao hơn đáng kể mức khoảng 72 USD trước chiến sự.
Ngày 28/2, Mỹ và Israel không kích Iran, mở đầu cuộc chiến kéo dài nhiều tháng. Hormuz, tuyến vận chuyển từng chiếm khoảng một phần năm nguồn cung dầu thô và khí hóa lỏng toàn cầu, từ đó bị Iran phong tỏa trên thực tế.
Bản ghi nhớ giữa tháng 6 từng mở đường cho đàm phán bằng cam kết nới trừng phạt và giải tỏa tài sản cho Tehran nếu eo biển được mở lại. Văn kiện đổ vỡ khi Washington cáo buộc Iran vi phạm vì bắn vào tàu thương mại, còn Tehran cho rằng đề xuất mới vẫn bám các cam kết trước đó.
Mỹ sau đó siết sức ép kinh tế, từ phong tỏa cảng Iran đến mở rộng trừng phạt. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nói các nhóm công tác đã được phái đi nhiều nơi; UAE dừng các chuyến bay của hãng Iran, còn Oman và Thổ Nhĩ Kỳ chặn các chuyến bay của Mahan Air.
Ngày 23/9, Ngân hàng Trung ương UAE cấm các chi nhánh Bank Melli giao dịch tài chính với Iran, gồm tài trợ thương mại và chuyển tiền, sau các vi phạm liên quan chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và phổ biến vũ khí. Reuters xác nhận quyết định này.
Các nước vùng Vịnh siết sức ép theo cách riêng
Ả Rập Xê Út và UAE phụ thuộc vào Hormuz để xuất dầu, nhưng các nguồn tin được Wall Street Journal dẫn lại cho biết Riyadh thúc Washington duy trì phong tỏa và trừng phạt đến khi Tehran chấp nhận thỏa thuận mới. Mùa hè này, Ả Rập Xê Út từng thúc đẩy đàm phán.
Một yếu tố được nhắc tới là Yemen, nơi Houthi được Iran hậu thuẫn đã tiến quân, đánh tan lực lượng chính phủ được Riyadh ủng hộ và đe dọa tuyến xuất dầu qua Biển Đỏ. Behnam Ben Taleblu, giám đốc cấp cao chương trình Iran tại Quỹ Bảo vệ các nền dân chủ (FDD), cho rằng mối đe dọa từ Houthi có thể là động lực quan trọng khiến các nước vùng Vịnh tuân thủ trừng phạt của Mỹ.
Ngày 26/9, Trump nói trước Nhà Trắng: “Tôi bác bỏ đề xuất của họ”. Trên Truth Social, ông khẳng định “không đề nghị họ gì cả”, trong khi một quan chức Mỹ nói với CBS rằng ông sẵn sàng nới trừng phạt nếu Iran có tiến bộ cụ thể về hạt nhân.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết các trung gian Qatar sẽ chuyển ý tưởng mới tới Washington và ông chờ phản hồi cuối cùng ngày 29/9. Eo biển Hormuz chưa mở lại, còn các kênh đàm phán vẫn được duy trì giữa những khác biệt về điều kiện và sức ép.
Nguyễn Hiệp (tổng hợp)