Với ngân sách 8,6 tỷ USD, Mỹ bắt đầu kế hoạch đóng mới 11 tàu phá băng nhằm đối phó với sự gia tăng ảnh hưởng của Nga và Trung Quốc tại vùng cực.
- Tướng Iran thiệt mạng trong chiến dịch giải cứu phi công Mỹ
- Iran tấn công tàu chiến Mỹ và các mục tiêu Israel: Căng thẳng leo thang tại Trung Đông
- Ấn Độ nối lại nhập khẩu dầu từ Iran sau 7 năm
Thực trạng hạm đội cũ kỹ và nhu cầu cấp bách
Bắc Cực đang chứng kiến những thay đổi địa chính trị sâu sắc khi băng tan tạo ra những lối đi mới và cơ hội khai thác tài nguyên chưa từng có. Đối với Mỹ, việc duy trì sự hiện diện tại đây không chỉ là nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền mà còn là bài toán về vị thế quốc tế trong thế kỷ 21. Tuy nhiên, lực lượng nòng cốt là Bảo vệ Bờ biển Mỹ đang phải vận hành một đội tàu phá băng vốn đã lỗi thời và không còn đủ khả năng đáp ứng các yêu cầu khắt khe trong tình hình mới.
Số liệu cho thấy đội tàu phá băng vùng cực của Mỹ hiện nay vô cùng mỏng manh với chỉ 3 chiếc đang hoạt động, trong đó tàu Polar Star đã quá già nua so với tiêu chuẩn kỹ thuật. Thậm chí, tàu phá băng hiện đại nhất là Healy cũng thường xuyên phải nằm cảng để sửa chữa do các sự cố kỹ thuật liên tục phát sinh, gây gián đoạn các nhiệm vụ tuần tra. Mãi đến năm 2025, chiếc tàu phá băng Storis mới được bàn giao, đánh dấu sự bổ sung mới nhất sau hơn hai thập kỷ hạm đội này bị bỏ quên.
Nhìn sang các đối thủ, Nga đang dẫn đầu tuyệt đối với hơn 40 tàu phá băng, trong đó có những tàu hạt nhân khổng lồ có thể hoạt động bền bỉ trong băng dày. Trung Quốc cũng đang trỗi dậy mạnh mẽ khi liên tục đóng mới các tàu phá băng và công khai tham gia vào các hoạt động tại vùng cực dù nằm cách xa khu vực này. Ngoài các tàu vùng cực, Mỹ còn 21 tàu phá băng nội địa nhưng hơn một nửa trong số đó đã được biên chế từ những năm 1960 và đang xuống cấp trầm trọng, không thể hoạt động tại vùng cực.
Chương trình đóng tàu mới và những hành lang chiến lược
Để khắc phục tình trạng này, Mỹ đã phê duyệt ngân sách kỷ lục 8,6 tỷ USD cho kế hoạch đóng mới 11 tàu phá băng, thể hiện quyết tâm không để bị bỏ lại phía sau. Kế hoạch này sẽ huy động năng lực đóng tàu của cả trong nước và quốc tế, với các đối tác từ Phần Lan cùng các xưởng tàu tại Mỹ để đảm bảo tiến độ bàn giao chiếc đầu tiên vào năm 2028. Đây là nỗ lực nhằm tái thiết chuỗi cung ứng và hạ tầng đóng tàu chuyên dụng vốn đã bị mai một sau 50 năm Mỹ không chế tạo tàu phá băng hạng nặng.
Tốc độ băng tan trung bình 98.400 km2 mỗi năm đang biến Bắc Cực thành một đại lộ hàng hải nhộn nhịp với lưu lượng tàu thuyền tăng hơn 40% so với thập kỷ trước. Tổng quãng đường di chuyển của các tàu tại đây đã đạt tới con số hàng chục triệu hải lý, minh chứng cho tầm quan trọng ngày càng tăng của khu vực này đối với thương mại toàn cầu. Tuyến Tây Bắc nối liền Đại Tây Dương và Thái Bình Dương qua vùng biển Canada hứa hẹn sẽ là tuyến đường thay thế đầy tiềm năng cho các lộ trình truyền thống.
Bên cạnh giá trị về giao thông, Bắc Cực còn nắm giữ chìa khóa cho an ninh năng lượng tương lai với trữ lượng dầu mỏ và khí đốt khổng lồ chưa được khai thác. Các chuyên gia ước tính khu vực này chứa đựng khoảng 1.000 tỷ USD giá trị khoáng sản cùng một phần ba trữ lượng khí đốt toàn cầu đang nằm dưới lớp băng mỏng dần. Việc đầu tư vào đội tàu phá băng mới chính là bước đi chiến lược để Mỹ bảo vệ quyền tiếp cận vào kho tàng tài nguyên thiên nhiên này và duy trì lợi thế địa chính trị tại Bắc Cực.
Theo: Báo Dân trí