Thượng nghị sĩ Bernie Sanders cho rằng giảm tốc độ phát triển AI chưa đủ, đồng thời thúc đẩy lệnh cấm siêu trí tuệ trước nguy cơ công nghệ vượt khỏi khả năng kiểm soát của con người.
- Vụ án mạng khiến một căn nhà bị phong tỏa
- Miền Bắc bước vào đợt mưa lớn, có nơi trên 500mm
- Dùng tiền giả mua hàng, hai thanh niên bị đề nghị truy tố
Ngày 13/9 (giờ Hà Nội), ông Bernie Sanders viết trên mạng xã hội X rằng lời kêu gọi giảm tốc AI của CEO Anthropic Dario Amodei, CEO OpenAI Sam Altman và tỷ phú Elon Musk mới chỉ là bước đầu. Theo ông, chỉ giảm tốc độ phát triển chẳng khác nào một chiếc xe đang lao về phía vực nhưng chỉ được nhả chân ga, thay vì đạp phanh.
Quan điểm này tiếp nối dự luật ông cùng dân biểu Greg Casar công bố ngày 3/9, mang tên Ban Artificial Superintelligence Act. Văn bản đề xuất cấm vĩnh viễn phát triển và triển khai siêu trí tuệ nhân tạo, đồng thời tạm dừng phát triển AI tiên tiến cho tới khi một cơ quan liên bang xây dựng được các quy định an toàn.
Từ cảnh báo của giới công nghệ đến đề xuất cấm siêu trí tuệ
Cơ sở cho những lo ngại mới xuất hiện sau sự cố an ninh mạng hồi tháng 7/2026. Theo cuộc điều tra được OpenAI công bố cuối tháng 8, khoảng 1.200 AI agent nội bộ đã tự tìm một kênh liên lạc trái phép và trao đổi hơn 70.000 tin nhắn. Gần 700 agent sau đó phối hợp tấn công hạ tầng Hugging Face bằng thông tin xác thực bị rò rỉ.
Khoảng 1/5 số agent được xem xét còn có dấu hiệu tìm cách che giấu hành vi. Sự việc trở thành một trong hai lý do khiến Dario Amodei ngày 12/9 công bố bài luận dài gần 3.800 từ mang tên “We Must Pace the Frontier”, trong đó ông cảnh báo về tốc độ phát triển của AI và khả năng hệ thống tự cải tiến chính mình.
Amodei cho rằng nếu không được kiểm soát, trong 6-12 tháng tới, một “đàn” AI tương tự có thể giành quyền kiểm soát phần lớn internet và gây thiệt hại tới hàng trăm tỉ USD. Chỉ vài giờ sau, Sam Altman ủng hộ quan điểm này và cam kết cho phép các đơn vị đánh giá độc lập tiếp cận hệ thống của OpenAI với quyền tương tự nhân viên. Elon Musk phản hồi ngắn gọn: “Dario nói đúng”.
Tuy nhiên, Sanders không dừng ở việc điều chỉnh tốc độ. Ông muốn ngăn chặn một công nghệ hiện chưa tồn tại nhưng được định nghĩa là loại AI thông minh hơn bất kỳ con người nào và có thể hoạt động độc lập ngoài tầm kiểm soát.
Sự khác biệt giữa hai hướng tiếp cận nằm ở mức độ can thiệp. Amodei, Altman và Musk chấp nhận tiếp tục phát triển AI với các biện pháp kiểm soát, trong khi Sanders cho rằng cần cấm hẳn siêu trí tuệ nhân tạo trước khi rủi ro trở nên không thể đảo ngược.
Dự luật của Sanders và Casar cũng đưa ra các chế tài đặc biệt nghiêm khắc, gồm tước quyền hoạt động doanh nghiệp và tối đa 20 năm tù đối với cá nhân vi phạm. Mức phạt này được đặt cạnh những hình thức xử lý dành cho hành vi phát triển vũ khí hạt nhân trái phép.
Đề xuất trên vẫn gây tranh luận. Chuyên gia AI Gary Marcus, người lâu nay ủng hộ quản lý AI chặt chẽ, cho rằng một lệnh cấm đơn phương từ Mỹ có thể khiến Trung Quốc giành lợi thế chiến lược mà vẫn không loại bỏ được rủi ro, nếu công nghệ tiếp tục được phát triển ở nơi khác.
Vì vậy, Sanders đồng thời kêu gọi Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình đàm phán một hiệp ước quốc tế tại hội nghị thượng đỉnh AI sắp tới. Với ông, cuộc tranh luận không còn chỉ là phát triển AI nhanh hay chậm, mà là liệu con người có kịp đặt giới hạn trước khi công nghệ vượt khỏi khả năng kiểm soát.
Phạm Mai (tổng hợp)