Cả nước còn thiếu 3.916.370 cuốn sách giáo khoa, tương đương 1,5% nhu cầu, trong khi năm học mới đã khai giảng và nhiều phụ huynh vẫn chật vật tìm mua sách cho con.
- Vụ án mạng khiến một căn nhà bị phong tỏa
- Miền Bắc bước vào đợt mưa lớn, có nơi trên 500mm
- Dùng tiền giả mua hàng, hai thanh niên bị đề nghị truy tố
Thông tin được Bộ Giáo dục và Đào tạo báo cáo sáng 15/9 tại Hội nghị Giao ban báo chí Trung ương do Ban Tuyên giáo Trung ương tổ chức. Theo số liệu từ Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, đến 18h ngày 14/9, tổng nhu cầu sách giáo khoa cả nước được cập nhật lên 245,94 triệu bản. Kế hoạch in đạt 228,9 triệu bản, còn số sách đã cung ứng đến các địa phương khoảng 236,6 triệu bản.
Trước đó, ngày 09/9, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu chủ trì cuộc họp về tình hình cung ứng sách sau khi nhiều tỉnh, thành tiếp tục phản ánh tình trạng thiếu sách sau khai giảng.
Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định: “Trách nhiệm để xảy ra tình trạng thiếu sách giáo khoa cục bộ thuộc về Bộ, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam và các địa phương”.
Vì sao thiếu sách giáo khoa sau khai giảng?
Tình trạng khan hiếm sách năm nay được nhiều báo mô tả là “chưa từng có” so với các năm học trước. Tại Huế, Đà Nẵng, Đăk Lăk, Gia Lai, An Giang và đặc biệt TP HCM, phụ huynh phải xếp hàng dài, tìm đến nhiều cửa hàng để mua từng cuốn sách trước và sau ngày khai giảng.
Nguyên nhân được Bộ chỉ ra trong bối cảnh năm học 2026-2027 là năm đầu tiên cả nước quay lại sử dụng một bộ sách giáo khoa thống nhất trên toàn quốc, theo Nghị quyết 71-NQ/TW, sau 6 năm thực hiện chủ trương đa dạng hóa sách giáo khoa.
Việc chuyển đổi trên diện rộng diễn ra cùng thời điểm với chính sách hỗ trợ, cấp sách miễn phí ở một số địa phương và quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức lại mạng lưới trường lớp, khiến quy mô học sinh tại nhiều nơi thay đổi.
Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết đã chuẩn bị từ sớm. Cuối năm 2025, Bộ ban hành văn bản chỉ đạo rà soát nhu cầu. Đến tháng 2/2026, các Sở Giáo dục và Đào tạo tiếp tục được đôn đốc tổng hợp nhu cầu theo từng lớp, từng môn, với mục tiêu đưa sách về địa phương trước ngày 15/8.
Tuy nhiên, thiếu sách cục bộ vẫn xuất hiện từ giữa tháng 8. Ngày 21/8, Bộ phải ban hành công văn khẩn, yêu cầu các Sở Giáo dục và Đào tạo cùng Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam bảo đảm nguồn cung.
Nghịch lý là kế hoạch chuẩn bị đã được xây dựng từ gần một năm trước, với thời hạn cụ thể là 15/8, nhưng tình trạng thiếu sách vẫn xảy ra ngay trước và sau khai giảng. Điều này cho thấy khoảng cách giữa chỉ đạo trên văn bản và khả năng thực hiện tại các khâu cung ứng.
Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng thừa nhận một số nguyên nhân chủ quan như dự báo, tổng hợp và phân tích nhu cầu chưa sát thực tế; chưa đánh giá đầy đủ năng lực sản xuất, quản trị và mạng lưới cung ứng của nhà xuất bản. Các giải pháp xử lý chưa đủ nhanh, linh hoạt. Tại một số địa phương, việc đăng ký và phối hợp cũng chưa chủ động, kịp thời.
Đáng chú ý, số sách thiếu chỉ chiếm 1,5% tổng nhu cầu cả nước. Tuy nhiên, do phân bổ không đồng đều, tình trạng này tập trung vào những học sinh và địa bàn cụ thể, nhất là vùng biên giới, vùng sâu, vùng khó khăn, tạo cảm giác khan hiếm trên diện rộng.
Bộ cho biết sẽ ưu tiên điều chuyển và in bổ sung sách cho các nhóm này trước tiên. Vấn đề đặt ra là kinh nghiệm từ việc dự báo và phân bổ sách năm nay sẽ được rút ra thế nào để tránh tái diễn tình trạng thiếu sách trong những năm học tiếp theo.
Nguyễn Lan (tổng hợp)