OTTAWA — Thủ tướng Canada Mark Carney tuyên bố nước này đang trong tình trạng “chiến tranh” với Mỹ, sau khi đàm phán thương mại giữa hai nước đổ vỡ và Washington áp thuế 50% lên hàng hóa Canada.
- Bí mật trong những chum tương Đình Tổ
- Quảng Ninh kiểm soát xây dựng ven vịnh để giữ tầm nhìn Hạ Long
- Vợ vô tình làm rơi nhẫn cầu hôn, chồng bới 9 tấn rác tìm lại
Rạng sáng 22/8 giờ Hà Nội, tức tối 21/8 tại Mỹ, cuộc đàm phán thương mại kéo dài một tuần giữa Washington và Ottawa kết thúc mà không đạt thỏa thuận, ngay trước hạn chót nửa đêm. Mỹ sau đó áp mức thuế 50% lên khoảng 20 tỷ USD hàng hóa Canada, gồm thép, hàng dệt may, vật liệu xây dựng, rượu và gậy khúc côn cầu.
Phát biểu tại cuộc họp báo ở Ottawa tối 21/8 giờ địa phương, ông Carney cho rằng Mỹ đã “đòi hỏi quá nhiều nhưng chỉ đề nghị quá ít”. Thủ tướng Canada đồng thời tuyên bố sẽ áp thuế trả đũa “đồng đô la đổi đồng đô la” từ ngày 8/9, nhắm vào thép, sữa, thiết bị gia dụng, máy móc nông nghiệp, giấy và điện tử của Mỹ.
Căng thẳng giữa hai nước đã kéo dài từ cuối năm 2024, khi Tổng thống Donald Trump nhiều lần đề cập khả năng áp thuế lên Canada, viện dẫn quyền lực khẩn cấp liên quan vấn đề fentanyl qua biên giới.
Tháng 7/2026, Washington dọa áp thuế 35% với hàng hóa Canada không tuân thủ Hiệp định Mỹ – Mexico – Canada, bên cạnh mức thuế 50% với thép và nhôm áp dụng cho nhiều đối tác. Nhà Trắng sau đó tiếp tục đe dọa sử dụng Điều 338 của Đạo luật Thuế quan năm 1930 để áp thêm 50% thuế với rượu, thiết bị khúc côn cầu, xi măng và sữa Canada.
Từ đối tác thân thiết đến cuộc đấu thuế quan
Đến thứ Ba tuần này, ông Trump bất ngờ lùi kế hoạch áp thêm thuế ba ngày và tuyên bố hai bên “đã có thỏa thuận”. Tuy nhiên, thỏa thuận không thành hiện thực. Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho rằng Canada đưa ra yêu cầu vào phút chót, làm đảo lộn thỏa thuận đã đạt, trong khi ông Carney nói Washington mới là bên thay đổi điều khoản vào thời điểm cuối.
Điểm đáng chú ý là Mỹ và Canada từng có quan hệ thương mại gắn bó đặc biệt, trong đó ngành ô tô của hai nước được tổ chức sản xuất chung đến mức khó phân biệt đâu là xe Mỹ, đâu là xe Canada. Nay, chính ngành công nghiệp từng thể hiện sự liên kết ấy lại đứng trước tác động từ các biện pháp thuế quan qua lại.
Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump viết Canada “muốn hưởng lợi ích của một bang, mà không muốn là một bang”, đồng thời cáo buộc nước này áp thuế nặng lên nông dân Mỹ trong nhiều năm. Đáp lại, ông Carney khẳng định Canada vẫn duy trì một trong những thỏa thuận thương mại tốt nhất với Mỹ và nói: “Canada có thứ cả thế giới muốn”.
Giới doanh nghiệp Canada lập tức cảnh báo về những hệ lụy có thể xảy ra. Bà Candace Laing, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Phòng Thương mại Canada, nói: “Chúng tôi sẽ huy động mạng lưới doanh nghiệp ở mọi khu vực, mọi lĩnh vực để chuẩn bị ứng phó và làm tốt nhất có thể trong một tình huống tồi tệ”.
Tại Ontario, nơi ngành thép và ô tô chịu ảnh hưởng nặng nhất, Thủ hiến Doug Ford công khai ủng hộ ông Carney. Ông Ford gọi đề nghị từ phía Mỹ “là một thỏa thuận tồi” và nói ông “mừng vì Thủ tướng đã không ký”.
Quan hệ thương mại từng được xây dựng trên sự gắn kết đang bị đặt trước những mức thuế ngày càng cao, khi cả Washington và Ottawa đều chuẩn bị các biện pháp đáp trả.
Nguyễn Hiệp (tổng hợp)