Giá dầu thô thế giới vượt mốc 110 USD đang gây áp lực lạm phát lớn, tác động trực tiếp đến chi phí đi lại, thực phẩm cùng đầu tư.
- Mojtaba Khamenei trở thành lãnh đạo mới của Iran giữa cảnh báo từ Mỹ
- Chế độ dinh dưỡng buổi sáng hỗ trợ kiểm soát axit uric theo khuyến nghị chuyên gia
- Đề xuất bình ổn khi giá xăng dầu tăng 20% một tháng
Chi phí vận tải và hệ lụy từ chuỗi cung ứng logistics toàn cầu
Lần đầu tiên sau gần bốn năm, giá dầu thô Brent đã chính thức vượt ngưỡng 110 USD mỗi thùng, thậm chí có thời điểm vọt lên 116 USD do những xung đột địa chính trị leo thang. Sự bùng nổ này, với mức tăng hơn 50% của cả dầu WTI và dầu Brent, đang âm thầm thiết lập một mặt bằng chi phí sinh hoạt đắt đỏ mới cho người tiêu dùng.
Tác động trực diện nhất được ghi nhận tại các trạm xăng trên toàn thế giới hiện nay. Theo dữ liệu từ Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA), giá xăng tại quốc gia này đã tăng 16% trong một thời gian ngắn, trong khi dầu diesel tăng vọt 22%. Tại Việt Nam, dù có độ trễ nhất định do các chính sách bình ổn, áp lực tăng giá nhiên liệu là điều khó tránh khỏi.
Chi phí đi lại không chỉ giới hạn ở việc đổ đầy bình xăng cho các phương tiện cá nhân. Giá dầu mỏ chi phối trực tiếp chi phí nhiên liệu hàng không, buộc các hãng bay phải chuyển phần phụ trội này sang giá vé của hành khách. Ngay cả các ứng dụng gọi xe công nghệ cũng thường kích hoạt phụ phí nhiên liệu để bù đắp cho tài xế.
Bên cạnh đó, các chi phí bảo dưỡng phương tiện như thay phụ tùng hay lốp xe, vốn sử dụng nhiều nguyên liệu hóa dầu, cũng rục rịch thiết lập mặt bằng giá mới. Ngành logistics, nơi xăng dầu được coi là huyết mạch, đang chịu áp lực khổng lồ. Toàn bộ chuỗi cung ứng hàng hóa từ đường bộ đến đường biển đều đang đối mặt với nhiều khó khăn.
Theo tường thuật của tờ The New York Times, sự tê liệt tại eo biển Hormuz, tuyến hải trình chiếm tới 1/5 lượng dầu toàn cầu, đang đẩy cước vận tải biển lên cao. Khi các công ty vận tải phải chi trả nhiều hơn để duy trì đội tàu, họ buộc phải cộng khoản phí này vào giá thành dịch vụ cuối cùng tới tay người mua.
Tác động dây chuyền tới giá thực phẩm và hàng gia dụng thiết yếu
Một thực tế thường bị bỏ qua là dầu mỏ hiện diện trong hầu hết các công đoạn sản xuất thực phẩm. Giá năng lượng tăng gián tiếp đẩy chi phí bữa ăn lên cao thông qua toàn bộ chuỗi sản xuất nông nghiệp. Dầu không chỉ dùng chạy máy cày, máy gặt mà còn là nguyên liệu cốt lõi để sản xuất các loại phân bón và thuốc trừ sâu.
Dữ liệu từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho thấy, tại các nền kinh tế phát triển, chi phí năng lượng có thể chiếm tới 50% tổng chi phí biến đổi trong sản xuất thực phẩm. Điều này chắc chắn sẽ đẩy giá lương thực tăng vọt. Người tiêu dùng sẽ thấy hóa đơn đi siêu thị hàng tuần của gia đình mình âm thầm phình to đáng kể.
Ngoài thực phẩm, các mặt hàng nhu yếu phẩm hằng ngày như dầu gội hay nước tẩy rửa cũng chịu ảnh hưởng. Hầu hết các sản phẩm này được đựng trong bao bì nhựa, vốn là một chế phẩm trực tiếp từ dầu mỏ. Khi giá dầu leo thang, chi phí sản xuất nhựa và bao bì tăng theo khiến giá bán lẻ trở nên đắt đỏ hơn.
Ghi nhận từ Yahoo Finance chỉ ra rằng ngành dệt may cũng phụ thuộc lớn vào các loại sợi tổng hợp như polyester hay spandex. Khi dầu thô đắt lên, giá thành sản xuất quần áo cũng bắt đầu rục rịch tăng theo. Đồ gia dụng bằng nhựa như đồ chơi trẻ em hay hộp đựng thực phẩm cũng không nằm ngoài vòng xoáy tăng giá này.
Ở bình diện vĩ mô hơn, giá dầu và khí tự nhiên tăng vọt thường kéo theo sự đắt đỏ của chi phí đầu vào ngành điện. Áp lực lan tỏa này khiến chi phí vận hành từ hộ gia đình đến xưởng sản xuất đều bị độn lên đáng kể. Đây được coi là một gánh nặng kinh tế hiện hữu tác động đến toàn bộ xã hội.
Rủi ro tài chính và những khuyến nghị ứng phó từ giới chuyên gia
Đối với các nhà đầu tư cá nhân, cú sốc năng lượng có thể khiến danh mục tài sản sụt giảm mạnh. Phản ứng trước mốc dầu 100 USD, thị trường tài chính toàn cầu đã ngay lập tức chao đảo. Đà tăng của giá dầu không chỉ bóp nghẹt biên lợi nhuận của doanh nghiệp mà còn đẩy đồng USD mạnh lên đáng kể trên thị trường.
Giới quan sát lo ngại sự bứt phá của giá năng lượng sẽ tạo ra một cú sốc lạm phát diện rộng. Áp lực này bào mòn lợi suất đầu tư và buộc các ngân hàng trung ương phải cân nhắc lại lộ trình lãi suất. Điều này gây sức ép lớn lên cả thị trường cổ phiếu lẫn trái phiếu, làm gia tăng rủi ro tài chính hiện nay.
Như nhận định của Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright, đà tăng hiện tại phần lớn mang yếu tố phí rủi ro tâm lý. Ông cho rằng thế giới hiện không thực sự thiếu hụt dầu thô trầm trọng. Tuy nhiên, giá dầu vẫn được ví như một thứ thuế vô hình đang đánh mạnh lên mọi khía cạnh đời sống của mỗi chúng ta.
Để giảm thiểu tác động tiêu cực, các chuyên gia tài chính khuyến nghị người tiêu dùng nên chủ động rà soát lại ngân sách gia đình. Việc hạn chế những chuyến đi không thực sự cần thiết và chuyển sang sử dụng phương tiện giao thông công cộng là giải pháp thiết thực. Điều này giúp giảm bớt gánh nặng chi phí nhiên liệu mỗi ngày.
Ngoài ra, người tiêu dùng nên cân nhắc mua dự trữ các mặt hàng nhu yếu phẩm trước khi mặt bằng giá mới được thiết lập. Sự chuẩn bị sớm sẽ giúp các hộ gia đình thích nghi tốt hơn với những biến động của thị trường năng lượng. Đây là cách bảo vệ tài chính cá nhân bền vững trong bối cảnh lạm phát.
Theo: Khai Mở