Sáng 28-4, chính quyền Iran soạn dự luật thu phí eo biển Hormuz bằng đồng rial giữa lúc ông Trump khước từ hòa đàm vì thiếu vắng hồ sơ hạt nhân.
- Tổng thống Trump cảnh báo đường ống dẫn dầu của Iran sắp nổ tung
- Giá xăng dầu: Thế giới “nhảy múa”, trong nước vẫn ở mức thấp
- Thỏi kim loại nghi vàng và hành trình đi lạc của cụ ông
Iran muốn IRGC thu phí qua lại eo biển Hormuz
Theo các bản tin phát đi từ Tehran vào ngày 27-4, ông Ebrahim Azizi, người đứng đầu Ủy ban An ninh quốc gia và chính sách đối ngoại của Quốc hội Iran, đã công bố một bước đi pháp lý quan trọng liên quan đến an ninh hàng hải khu vực. Phía Iran hiện đang khẩn trương hoàn thiện một dự luật chi tiết bao gồm 11 điều khoản nhằm thiết lập các quy tắc mới cho toàn bộ hoạt động quá cảnh của tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz. Đây là tuyến đường thủy có ý nghĩa sống còn đối với an ninh năng lượng thế giới, nơi trung chuyển phần lớn lượng dầu thô từ vùng vịnh ra thị trường quốc tế, và động thái này của Tehran đang thu hút sự chú ý đặc biệt từ giới quan sát địa chính trị cũng như các tổ chức hàng hải toàn cầu.
Nội dung gây tranh cãi nhất trong văn bản pháp lý này chính là quy định bắt buộc các phương tiện vận tải biển phải thực hiện nghĩa vụ nộp phí quá cảnh bằng đồng rial, tức là đơn vị nội tệ của Iran. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) được chỉ định đóng vai trò nòng cốt trong việc giám sát, kiểm soát lưu thông và trực tiếp thu các khoản phí này từ các tàu bè nước ngoài khi đi qua khu vực này. Ông Azizi khẳng định rằng các lực lượng vũ trang Iran trên thực tế đã thiết lập sự kiểm soát hoàn toàn đối với eo biển Hormuz từ lâu, và việc ban hành luật lần này chỉ nhằm mục đích hợp thức hóa quyền kiểm soát đó trên phương diện pháp lý quốc tế để chính quyền dễ dàng thực thi các biện pháp hành chính cần thiết.
Dự luật 11 điều còn đưa ra các biện pháp hạn chế nghiêm ngặt nhắm vào các đối thủ chính trị, bao gồm lệnh cấm tuyệt đối đối với các tàu thuộc sở hữu hoặc có liên quan đến Israel quá cảnh qua eo biển chiến lược. Đối với các quốc gia mà Tehran xếp vào danh sách thù địch hoặc từng áp đặt lệnh trừng phạt và đóng băng tài sản của quốc gia này, dự luật yêu cầu họ phải thực hiện các khoản bồi thường thiệt hại thông qua việc nộp phí quá cảnh cao hơn mức thông thường. Những quy định mới này được xây dựng dựa trên sắc lệnh của lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei về việc thiết lập một hệ thống quản trị mới tại vùng vịnh, bất chấp sự phản đối gay gắt từ Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO) và phía Hoa Kỳ về tính hợp pháp của việc áp phí trên một tuyến hàng hải quốc tế.
Ông Trump không hài lòng với đề xuất hòa đàm của Iran
Trong khi tình hình trên biển đang nóng lên, các nỗ lực ngoại giao để tháo gỡ căng thẳng giữa Washington và Tehran lại vừa trải qua một bước lùi đáng kể trên bàn đàm phán. Hãng tin Reuters dẫn nguồn tin từ một quan chức chính phủ Mỹ vào ngày 27-4 cho biết Tổng thống Donald Trump đã bày tỏ thái độ không hài lòng đối với đề xuất hòa bình mới nhất mà phía Iran gửi tới. Nguyên nhân cốt lõi khiến Nhà Trắng bác bỏ văn kiện này là do nó hoàn toàn thiếu vắng các cam kết hoặc đề cập đến chương trình hạt nhân của Tehran, vốn là mối quan tâm hàng đầu của Mỹ trong mọi cuộc đối đầu tại khu vực Trung Đông.
Các nguồn tin ngoại giao từ phía Iran tiết lộ rằng Tehran muốn áp dụng một lộ trình đàm phán chia giai đoạn, trong đó ưu tiên hàng đầu là việc mở lại eo biển Hormuz và giải quyết các tranh chấp về vận tải biển tại Vùng Vịnh để hạ nhiệt tình hình. Theo tính toán của các nhà thương thuyết Iran, hồ sơ hạt nhân nhạy cảm nên được lùi lại để thảo luận ở các giai đoạn sau của tiến trình hòa bình nhằm tạo ra sự tin tưởng ban đầu giữa hai bên. Tuy nhiên, lập luận này hoàn toàn đi ngược lại với tuyên bố cứng rắn thường xuyên của ông Trump, người luôn khẳng định rằng việc Iran không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân là điều kiện tiên quyết và không thể tách rời khỏi bất kỳ thỏa thuận hòa giải nào.
Hy vọng về một cuộc đối thoại trực tiếp giữa hai bên dường như đang tắt dần sau khi ông Trump quyết định hủy bỏ chuyến đi của đặc phái viên Steve Witkoff và con rể Jared Kushner tới Islamabad, Pakistan vào ngày 25-4 vừa qua. Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt xác nhận rằng Tổng thống đã thảo luận chi tiết đề xuất của Iran với các cố vấn an ninh quốc gia hàng đầu nhưng kết quả cuối cùng vẫn là một sự khước từ quyết liệt. Việc Tehran cố tình tách rời hồ sơ hạt nhân ra khỏi các tranh chấp hàng hải bị Washington coi là một chiến thuật né tránh nhằm giảm bớt áp lực kinh tế mà không phải đưa ra những nhượng bộ thực chất về năng lực quân sự quân sự cốt lõi của quốc gia này.
Mỹ cảnh báo trừng phạt doanh nghiệp làm ăn với hàng không Iran
Bên cạnh các bế tắc về ngoại giao hạt nhân, chính quyền Mỹ tiếp tục gia tăng áp lực kinh tế thông qua việc thắt chặt các biện pháp trừng phạt nhắm vào ngành vận tải hàng không của đối thủ. Ngày 27-4, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã đưa ra một cảnh báo nghiêm khắc trên mạng xã hội X, nhắm trực tiếp vào các doanh nghiệp quốc tế đang có hoạt động hợp tác với các hãng hàng không Iran bị áp lệnh cấm vận. Ông Bessent nhấn mạnh rằng bất kỳ hành vi hỗ trợ nào cho các đội bay này cũng có thể khiến các công ty nước ngoài bị cuốn vào các biện pháp trừng phạt liên đới từ phía Hoa Kỳ, gây thiệt hại nghiêm trọng về tài chính.
Thông điệp từ Bộ Tài chính Mỹ yêu cầu các chính phủ nước ngoài phải thực hiện các biện pháp kiểm soát chặt chẽ đối với những công ty thuộc phạm vi quản lý của họ để đảm bảo không cung cấp dịch vụ thiết yếu cho máy bay Iran. Các dịch vụ bị cấm bao gồm cung cấp nhiên liệu phản lực, suất ăn, phí hạ cánh và các hoạt động bảo dưỡng kỹ thuật cơ bản tại các sân bay quốc tế trên toàn thế giới. Đây là một phần trong chiến lược vòng siết tài chính mà Washington đang triển khai mạnh mẽ nhằm cắt đứt mọi nguồn lực và khả năng kết nối quốc tế của Chính phủ Iran, đồng thời tạo ra một rào cản kinh tế ngăn chặn Tehran bình thường hóa các hoạt động thương mại.
Lời cảnh báo này được đưa ra ngay sau khi truyền thông nhà nước Iran hân hoan đưa tin về việc nối lại các chuyến bay thương mại quốc tế từ sân bay thủ đô Tehran tới các điểm đến như: Istanbul, Muscat, Medina và Qatar. Đây là lần đầu tiên các đường bay này được vận hành trở lại kể từ khi chiến sự bùng nổ vào cuối tháng 2, vốn được Tehran kỳ vọng sẽ giúp giảm bớt sự cô lập và dần phục hồi kinh tế quốc gia. Tuy nhiên, phản ứng nhanh chóng và cứng rắn từ Bộ Tài chính Mỹ cho thấy Washington đang theo dõi sát sao từng động thái của đối thủ và sẵn sàng bóp nghẹt mọi nỗ lực của Iran nhằm tìm kiếm sự nới lỏng tài chính thông qua các kênh dân sự.
Israel không kích Hezbollah, 4 người chết
Trong khi các cuộc đấu tranh pháp lý và kinh tế diễn ra quyết liệt, thì tại biên giới phía Nam Lebanon, tiếng súng và bom đạn vẫn không ngừng nổ ra gây tổn thất nặng nề cho dân thường. Ngày 27-4, Bộ Y tế Lebanon đã công bố những số liệu thương vong mới nhất sau các đợt không kích từ phía quân đội Israel vào các khu vực dân cư tại miền nam nước này. Theo báo cáo chính thức từ hiện trường, ít nhất 4 người đã tử vong và 51 người khác bị thương, trong đó có cả trẻ em, cho thấy mức độ tàn khốc của các hành động quân sự đang diễn ra bất chấp việc thỏa thuận ngừng bắn vừa mới được gia hạn.
Quân đội Israel (IDF) đã lên tiếng xác nhận việc triển khai các đợt tấn công nhắm vào các mục tiêu của lực lượng Hezbollah, nhưng khẳng định họ không hề vi phạm các cam kết ngừng bắn hiện có. Phía Israel lập luận rằng theo các điều khoản trong thỏa thuận, họ vẫn giữ quyền hành động quân sự để ngăn chặn và loại bỏ các mối đe dọa cận kề nhắm vào an ninh quốc gia. Thủ tướng Benjamin Netanyahu nhấn mạnh rằng các hoạt động bắn rocket và máy bay không người lái của Hezbollah vẫn là mối nguy thường trực buộc quân đội phải có các biện pháp đáp trả phòng ngừa để bảo vệ tính mạng của người dân vùng biên giới khỏi các cuộc tấn công.
Căng thẳng tại khu vực biên giới càng thêm trầm trọng khi giới lãnh đạo hai bên liên tục phát đi những thông điệp thù địch và thách thức trực diện đối phương trên các phương tiện truyền thông. Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz đã cảnh báo lãnh đạo Hezbollah Naim Qassem rằng ông này đang đùa với lửa sau khi tổ chức này bác bỏ mọi kế hoạch đàm phán trực tiếp với Israel để tìm kiếm hòa bình. Trong khi Tổng thống Lebanon Joseph Aoun nỗ lực tìm kiếm một giải pháp ngoại giao để chấm dứt tình trạng chiến tranh, thì các cấp chỉ huy quân sự Israel lại đưa ra dự báo u ám rằng năm 2026 sẽ tiếp tục là một năm chiến đấu căng thẳng. Sự thiếu hụt lòng tin và những đợt tấn công đẫm máu đang khiến cho viễn cảnh về một nền hòa bình thực sự tại Trung Đông trở nên xa vời hơn.
Theo: Báo Tuổi Trẻ