Với kế hoạch hòa bình 15 điểm, Tổng thống Trump kỳ vọng chấm dứt căng thẳng, bất chấp sự hoài nghi từ Israel và các cuộc không kích vẫn đang tiếp diễn.
- Giá dầu giảm mạnh sau khi ông Trump hoãn tấn công Iran
- Trump ra điều kiện hòa bình cho Iran: Đòi Tehran ngừng chương trình tên lửa trong 5 năm
- Lạp xưởng không rõ nguồn gốc bị tạm giữ khi đang vào Hà Nội
Tín hiệu từ Phòng Bầu dục và kế hoạch hòa bình 15 điểm
Ngày 24/03, tại Phòng Bầu dục; Tổng thống Donald Trump công bố Iran đã gửi tới Mỹ một “món quà khổng lồ” liên quan đến dầu mỏ và khí đốt với giá trị tiền tệ cực lớn. Ông Trump đánh giá cao thái độ của các nhà đàm phán Tehran và cho rằng đây là minh chứng cho việc Washington đang làm việc đúng đối tác; để tháo gỡ bế tắc. Giới quan sát dự đoán; món quà này chính là 140 triệu thùng dầu thô của Iran được dỡ bỏ lệnh trừng phạt; con số đủ đáp ứng nhu cầu tiêu thụ toàn cầu trong hơn một ngày.
Nội dung cốt lõi của kế hoạch hòa bình 15 điểm yêu cầu Iran tháo dỡ toàn bộ năng lực hạt nhân; cam kết vĩnh viễn không sở hữu vũ khí nguyên tử. Toàn bộ kho uranium hiện có phải được chuyển ra nước ngoài ngay lập tức; để làm giàu xuống mức dân sự 3,67% và mọi máy ly tâm phải bị vô hiệu hóa trong vòng một tháng. Bên cạnh đó; Tehran phải chấm dứt việc hỗ trợ vũ trang cho các lực lượng ủy nhiệm khu vực; hạn chế phát triển tên lửa ở mức phòng vệ và đảm bảo an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz.
Đáp lại; Mỹ đề xuất dỡ bỏ hoàn toàn các lệnh trừng phạt; hỗ trợ tài chính cho dự án hạt nhân dân sự tại Bushehr và xóa bỏ cơ chế “snapback” của Liên hợp quốc. Một sáng kiến mới là thành lập liên danh làm giàu uranium khu vực với sự tham gia của Mỹ; Iran và các nước Ả Rập như Saudi Arabia, UAE, Qatar nhằm tạo ra cơ chế giám sát đa phương.
Phản ứng thận trọng của Israel và cục diện quân sự
Trước những động thái ngoại giao từ Nhà Trắng; Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu vẫn giữ thái độ im lặng chính thức dù đã được Washington thông báo trước về kế hoạch. Tuy nhiên; các nguồn tin thân cận cho biết; ông Netanyahu lo ngại Tổng thống Trump có thể chấp nhận những nhượng bộ quá mức; làm ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh quốc gia của Israel. Tel Aviv lo sợ rằng thỏa thuận mới sẽ hạn chế quyền tự quyết của họ trong việc tiến hành các cuộc không kích tự vệ; nhằm vào các cơ sở hạt nhân của Iran nếu cảm thấy bị đe dọa.
Đại sứ Israel tại Liên hợp quốc, Danny Danon; khẳng định nước này hoàn toàn không tham gia vào tiến trình đàm phán và tuyên bố các chiến dịch không kích vẫn sẽ tiếp tục. Ông Danon cáo buộc; Iran đã phóng tên lửa tầm xa tấn công căn cứ Diego Garcia của Mỹ và Anh ở Ấn Độ Dương; bất chấp việc Tehran lên tiếng phủ nhận.
Hiện các bên trung gian đang nỗ lực thúc đẩy một hội nghị thượng đỉnh vào ngày 26/03; nơi Phó Tổng thống JD Vance có thể tham gia nếu kế hoạch được xác nhận. Tuy nhiên; giới chức Iran đang gặp khó khăn trong việc phản hồi; do các trở ngại về liên lạc nội bộ và nỗi lo sợ bị Israel ném bom nếu các quan chức cấp cao lộ diện. Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nhấn mạnh rằng; mặc dù đang khám phá các khả năng ngoại giao; chiến dịch quân sự của Mỹ vẫn sẽ tiếp tục không gián đoạn; để đạt được các mục tiêu an ninh đã đề ra.
Theo: Báo Dân trí