Hơn 14,5% dân số Việt Nam đã từ 60 tuổi, nhưng nhiều người phải sống phụ thuộc trong những năm cuối đời khi tuổi thọ và tuổi thọ khỏe mạnh còn khoảng cách đáng kể.
- Hai bị cáo cùng lĩnh án sau vụ ném chai bia
- Quyền Linh nói về mối liên hệ với Tami Natural Home
- Người đàn ông 67 tuổi ra đầu thú sau 40 năm lẩn trốn
Tại hội thảo khoa học thường niên tổ chức ngày 26/9 ở TP HCM, PGS.TS.BS Lê Đình Thanh, Giám đốc Bệnh viện Thống Nhất, cho biết người Việt có thể phải trải qua 12-14 năm cuối đời với bệnh tật, suy giảm chức năng và phụ thuộc người chăm sóc. Trong khi đó, tại các nước phát triển, người cao tuổi có thể duy trì khả năng vận động lâu hơn, còn Bệnh viện Thống Nhất hiện tiếp nhận hơn 6.000 lượt khám mỗi ngày, trên 70% là người cao tuổi.
PGS Thanh cho rằng áp lực điều trị hiện nay cho thấy ngành y cần chuyển từ chờ bệnh xuất hiện sang phòng ngừa chủ động, hướng tới “lão hóa thành công”.
Việt Nam đang thuộc nhóm quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh trên thế giới, khiến y tế và an sinh xã hội đối mặt thêm nhiều áp lực. Quan niệm lão hóa là quá trình tất yếu, không thể can thiệp cũng đang được xem xét lại khi giới khoa học xác định một số cơ chế sinh học có thể làm chậm.
Một hướng nghiên cứu được chú ý là kiểm soát “tế bào già”. Đây là những tế bào đã mất khả năng phân chia nhưng vẫn tồn tại và tiết ra các chất gây viêm, tác động tới mô và cơ quan xung quanh.
“Khi tế bào già tích lũy ngày càng nhiều, nó không chỉ chiếm chỗ mà còn sản xuất các chất gây viêm, góp phần thúc đẩy quá trình lão hóa”, PGS Thanh giải thích.
Tuổi thọ tăng không đồng nghĩa sống khỏe lâu hơn
Từ hướng nghiên cứu trên, các nhà khoa học đang thử nghiệm phương pháp loại bỏ hoặc kiểm soát tế bào già, trong đó có tế bào miễn dịch và tế bào gốc trung mô. Tại hội thảo, nghiên cứu trên 148 người cho thấy một số chỉ dấu viêm giảm, trong khi quãng đường đi bộ trong 6 phút tăng thêm 63,4m.
Tuy nhiên, PGS Thanh nhấn mạnh liệu pháp tế bào còn nhiều giới hạn. Hiệu quả phụ thuộc vào loại tế bào, cách sản xuất và từng người bệnh, đồng thời không nên đánh đồng nghiên cứu nghiêm túc với các quảng cáo “trẻ hóa” bằng tế bào gốc trên thị trường.
PGS.TS Phạm Văn Phúc, Viện trưởng Viện Tế bào gốc, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP HCM, cho biết thế giới có hàng nghìn nghiên cứu lâm sàng về tế bào gốc trên nhiều nhóm bệnh. Nhưng khi đưa vào điều trị, việc kiểm soát chất lượng, độ an toàn và hiệu quả ổn định vẫn là thách thức lớn do tế bào khác nhau về nguồn gốc và quy trình nuôi cấy.
“Muốn làm tế bào gốc hiệu quả thì phải nhìn nó theo cách của một sản phẩm dược phẩm”, ông Phúc nói.
Cả hai chuyên gia đều cho rằng phòng ngừa lão hóa không bắt đầu ở tuổi 60-70 mà cần được thực hiện trong suốt cuộc đời. Lối sống lành mạnh và rèn luyện thể chất từ khi còn trẻ có thể quyết định số năm khỏe mạnh khi bước vào tuổi già.
Khoảng cách giữa sống lâu và sống khỏe vì thế không nằm ở con số tuổi thọ. Vấn đề là bao nhiêu năm cuối đời còn giữ được khả năng tự chăm sóc thay vì phải sống phụ thuộc.
Vũ Hiếu (tổng hợp)