IRAN – Iran và Oman đã đạt đồng thuận về phần lớn vấn đề kỹ thuật liên quan eo biển Hormuz, nhưng các điều kiện mới từ Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đang khiến nội dung đàm phán mở rộng và tiến trình kéo dài.
- Dựng quán cà phê sát đường dây điện, 2 người đàn ông bỏng nặng
- Đường dây ma túy hơn 56,5kg và bản án tử hình cho 3 kẻ cầm đầu
- Không phải nghèo khó, hai thói quen của cha mẹ mới âm thầm làm tổn thương trẻ
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi ngày 05/8 cho biết hai bên đã thống nhất hầu hết vấn đề kỹ thuật sau hơn ba tuần thương lượng, trong đó có phương án bố trí tuyến hàng hải cho tàu qua eo biển. Đây là tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thô toàn cầu, nên bất kỳ thỏa thuận nào tại Hormuz đều có ý nghĩa vượt khỏi phạm vi quan hệ Iran – Oman.
Ngoại trưởng Abbas Araghchi và Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf ủng hộ phương án chia eo biển thành hai làn, gồm một làn sát bờ Iran và một làn gần Oman. Hai quan chức xem cách bố trí này là sự thừa nhận ảnh hưởng của Tehran đối với tuyến hàng hải chiến lược.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng bày tỏ lạc quan khi cho rằng thỏa thuận đã ở rất gần. Trong khi đó, các nhà trung gian từ Ai Cập, Pakistan và Qatar kỳ vọng kết quả tại Hormuz có thể tạo cơ sở để Mỹ và Iran trở lại đàm phán về một thỏa thuận ngừng bắn lâu dài.
Một ngày sau tuyên bố của ông Gharibabadi, IRGC yêu cầu làm rõ vai trò của Iran và những lợi ích cụ thể Tehran nhận được từ thỏa thuận. Lực lượng này muốn Iran có quyền thu phí tàu thuyền qua lại và Washington đưa ra cam kết rõ ràng về việc dỡ bỏ phong tỏa cùng các lệnh trừng phạt đối với hoạt động xuất khẩu dầu của Iran.
Những yêu cầu này không được chính quyền Tổng thống Trump chấp nhận. Các nhà ngoại giao Iran tham gia đàm phán thừa nhận họ có ít khả năng quyết định kết quả cuối cùng và đang chịu sức ép từ phe cứng rắn trong nước nhằm đạt được lợi ích kinh tế tức thì.
IRGC muốn mở rộng nội dung đàm phán ngoài Hormuz
Theo các nhà trung gian dẫn lời giới ngoại giao Iran, IRGC đang nhận được sự ủng hộ trong nước sau những đòn tập kích đáp trả gây khó khăn cho phía Mỹ. Nếu thỏa thuận không đem lại đủ lợi ích cho Iran, lực lượng này có thể tăng cường các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền qua Hormuz.
Sức ép đó khiến phạm vi thương lượng được mở rộng, từ một thỏa thuận tạm thời nhằm bảo đảm hoạt động tại Hormuz sang các biện pháp giảm sức ép kinh tế. Nội dung mới bao gồm bản ghi nhớ Mỹ – Iran ký hồi tháng 6 về miễn trừ trừng phạt và giải phóng các tài khoản bị đóng băng, khác đáng kể so với mục tiêu ban đầu của vòng đàm phán.
Ông Araghchi và ông Ghalibaf thuộc nhóm ngoại giao chủ hòa, ưu tiên đối thoại, duy trì các kênh thương lượng và ngăn khủng hoảng kinh tế. Trong khi đó, các nghị sĩ thuộc Jebhe-ye Paydari (Mặt trận Kiên định) cùng các chỉ huy IRGC muốn đáp trả những tổn thất và tăng khả năng răn đe trước các cuộc tấn công tương lai từ Mỹ.
“IRGC đang quyết định cả chương trình nghị sự lẫn nhịp độ đàm phán”, Behnam Ben Taleblu, giám đốc cấp cao chương trình Iran thuộc Quỹ Bảo vệ các nền dân chủ (FDD), nói.
Bạch Xoan (tổng hợp)