Thuyền buồm ba vách với kỹ thuật đi ngược gió đang được phục dựng tại Quảng Ninh, đánh dấu nỗ lực bảo tồn di sản hàng hải của nghệ nhân Lê Đức Chắn.
- Chế tài xử phạt mới và nỗ lực giảm thiểu tai nạn giao thông
- Sập cầu tại Cần Thơ và ảnh hưởng tới lưu thông hàng hóa
- Vì sao 90% nhân loại thuận tay phải?
Sự độc đáo của thuyền buồm ba vách
Tại vùng biển Quảng Ninh; loại thuyền này được ghép từ ba ván gỗ lớn tạo thành phần đáy và hai bên mạn; mang lại kết cấu vô cùng ổn định. Các loại gỗ quý như lim, táu hay săng lẻ thường được ưu tiên lựa chọn để đảm bảo sự bền bỉ trước sóng gió. Hình dáng cánh buồm nâu đặc trưng không chỉ là ký ức; mà còn là một thành tựu kỹ thuật hàng hải của cha ông.
Điểm làm nên sự khác biệt chính là khả năng di chuyển ngược chiều gió nhờ cơ chế vận hành linh hoạt của cánh buồm. Khi gặp gió ngược, người thợ sẽ điều chỉnh dây lèo để buồm căng lên và tạo góc chéo; giúp tận dụng lực đẩy từ sức gió bật ngược. Theo giải thích của những người thợ lành nghề; đây là sự tính toán vật lý chuẩn xác được đúc kết từ thực tế lao động lâu đời.
Trong khi những loại thuyền thông thường chỉ có thể di chuyển thuận chiều gió; thuyền cánh dơi lại có thể lướt đi theo hình chữ chi đầy biến ảo. Việc điều chỉnh các sợi dây lèo đòi hỏi sự tinh tế và kinh nghiệm dày dặn của người lái để con thuyền luôn giữ được thăng bằng. Đây chính là di sản tri thức dân gian quý báu mà các thế hệ thợ đóng tàu tại địa phương đang cố gắng gìn giữ.
Nghệ nhân Lê Đức Chắn và nỗ lực giữ nghề
Nghệ nhân Lê Đức Chắn hiện đã ở tuổi 77 nhưng vẫn miệt mài bên xưởng tàu nằm sát dòng sông Chanh thơ mộng. Gia đình ông có truyền thống 17 đời gắn bó với nghề đóng tàu tại làng Cống Mương; một vùng đất giàu truyền thống tại Quảng Yên. Từ khi còn là một cậu bé; ông đã quen với tiếng búa và mùi gỗ sến, gỗ táu trong xưởng của gia đình.
Suốt hơn nửa thế kỷ qua, ông xem việc đóng thuyền không chỉ là một nghề mưu sinh mà còn là món nợ đối với tổ tiên. Ngay cả khi những động cơ hiện đại dần thay thế cánh buồm; ông vẫn âm thầm lưu giữ những bản thiết kế gốc và các khung gỗ cũ. Những mô hình thuyền thu nhỏ trong tủ kính của ông chính là nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại trong những năm tháng khó khăn.
Ông Chắn luôn tâm niệm rằng mỗi con thuyền được hạ thủy đều mang theo tâm huyết và lòng tự hào về kỹ thuật đóng thuyền vỏ gỗ. Sự kiên trì của ông đã được đền đáp khi những kiến thức về thuyền ba vách chạy ngược nước; ngược gió vẫn được bảo tồn nguyên vẹn. Đối với ông, việc giữ được nghề truyền thống là cách tốt nhất để tri ân những thế hệ đi trước đã tạo ra những kỳ quan kỹ thuật.
Truyền dạy kỹ thuật đóng thuyền buồm ba vách
Dù tuổi đã cao, ông Chắn vẫn trực tiếp chỉ đạo và giám sát việc đóng tàu tại xưởng. Ông truyền đạt kỹ thuật và dạy con cháu trách nhiệm với di sản quê hương. Ông mong mỏi con cháu trong dòng họ đều biết cách dựng cánh buồm chạy ngược gió.
Ông thường nhắc nhở truyền nhân về giá trị thực tiễn của nghề đóng thuyền cổ. Việc truyền nghề không được phép đứt đoạn để giữ gìn bản sắc vùng biển. Ông hướng dẫn tỉ mỉ từng chi tiết nhỏ nhằm đảm bảo tính nguyên bản của di sản.
Sự kết hợp giữa các thế hệ đang tạo ra luồng sinh khí mới cho xưởng tàu. Thợ trẻ vừa học nghề gỗ, vừa học cách lắng nghe gió và sóng. Đây là nền tảng giúp thuyền buồm ba vách không bị mai một trước công nghệ hiện đại.
Theo: VnExpress