Tục “đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi” được người Việt duy trì qua nhiều thế hệ, gắn với quan niệm về sự may mắn, tẩy uế và chu kỳ thời gian trong văn hóa truyền thống.
- Rừng Aokigahara – Nỗi sợ bắt nguồn từ siêu nhiên hay từ chính chúng ta?
- Một gia đình tại Hải Phòng phải di dời nhà vì xây nhầm đất
- Barack Obama người ngoài hành tinh: Obama nói ‘có thật’
Tục đầu năm mua muối trong sinh hoạt truyền thống
Trong nếp sinh hoạt truyền thống của nhiều gia đình Việt Nam; mỗi độ Tết đến xuân về, ông bà, cha mẹ thường nhắc con cháu: “Đầu năm mua muối; cuối năm mua vôi”. Nhiều người có thói quen; ngay sau thời khắc giao thừa hoặc sáng sớm ngày mùng 1 Tết sẽ mua một túi muối nhỏ về đặt trong nhà. Hình ảnh những gánh muối rong xuất hiện trên khắp các con phố, trước cổng đền; chùa vào sáng mùng 1 đã trở nên quen thuộc; đặc biệt ở miền Bắc.
Ngược lại, vào những ngày cuối năm; người ta thường mua vôi để quét lại nhà cửa, cổng ngõ hoặc rắc vôi bột ở các góc vườn; cổng nhà.
Trong cuốn Bách khoa thư làng Việt cổ truyền, PGS.TS Bùi Xuân Đính cho biết từ trước đến nay có nhiều cách giải thích về nguồn gốc tục lệ này. Theo ông, “đầu năm mua muối; cuối năm mua vôi” ban đầu chỉ là lời nhắc người đi chợ mua đủ những mặt hàng thiết yếu dùng trong dịp Tết; trong đó muối và vôi là hai vật dụng quan trọng. Theo thời gian, thói quen trở thành quan niệm và duy trì như một tục lệ trong dân gian.
Tục đầu năm mua muối và ý nghĩa biểu tượng
Theo Tiến sĩ Đinh Đức Tiến, giảng viên Khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội; muối là loại nguyên liệu được sử dụng quanh năm trong mỗi gia đình. Trong quan niệm của người xưa; muối có chất liệu mặn, chống được xú uế; có thể xua đuổi tà ma và đem lại may mắn. Muối mang ý nghĩa mặn mà; gắn kết tình cảm giữa các thành viên trong gia đình.
Trong khi đó, vôi có công dụng tẩy uế trong quá trình dọn dẹp nhà cửa; loại bỏ nấm bệnh và dùng để quét các mảng tường; khu vực bị rêu phong, ẩm ướt nhằm làm đẹp nhà cửa trước Tết. “Cuối năm mua vôi” còn mang ý nghĩa loại bỏ điều bạc bẽo, khép lại những điều không may trước khi bước sang năm mới.
Tiến sĩ Lưu Huyền Trang, giảng viên bộ môn Cơ sở văn hóa Việt Nam, Lý luận văn hoá, Khoa Tuyên truyền, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, cho rằng tục lệ này hàm chứa quan niệm về tình cảm và thời gian trong văn hóa Việt. Theo bà, muối tượng trưng cho sự mặn mà, bền chặt; mua muối đầu năm là cầu mong quan hệ trong gia đình hài hòa. Vôi tượng trưng cho sự thanh lọc và làm mới; mua vôi cuối năm thể hiện tư duy vòng tròn về thời gian: kết thúc đi với tẩy uế, tái sinh gắn liền với bắt đầu. Các nghi lễ Tết vì thế được xem như “nghi thức tái sinh xã hội”, giúp con người làm mới bản thân, gia đình và mối quan hệ với cộng đồng.
Tục đầu năm mua muối nhìn từ đời sống dân gian
Một cách lý giải khác cho rằng việc mua vôi còn liên quan đến “ông bình vôi” – vật dụng bằng sành sứ dùng để đựng vôi ăn trầu. Chỉ những người có thói quen ăn trầu mới dùng đến vật này và nó được coi trọng trong nếp sinh hoạt xưa. Vì quan niệm “bạc như vôi”, người ta chỉ cho “ông bình vôi” ăn vào cuối năm, không cho ăn đầu năm.
Một quan điểm dân gian khác nhấn mạnh đức tính tiết kiệm của người Việt. Tục “đầu năm mua muối” được xem là lời nhắc nhở con cháu “ăn dè”, dành dụm để “cuối năm mua vôi” xây nhà, sửa sang nhà cửa.
Theo: VietNamNet