Greenland nổi lên như điểm then chốt an ninh Bắc Cực, nơi Mỹ muốn kiểm soát để ngăn Nga, Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng quân sự và kinh tế.
- Nhà máy đông lao động nhất TP HCM chi 780 tỷ đồng thưởng Tết 2026
- Gạch đá rơi trên đường Hà Nội gây nguy hiểm giao thông
- Lần đầu Việt Nam thực hiện ca mổ vừa cắt hai thận đa nang, vừa ghép thận
Mỹ coi Greenland là lợi ích an ninh cốt lõi
Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần khẳng định Washington phải kiểm soát Greenland vì an ninh quốc gia. Ông cho rằng Mỹ có thể mua, sáp nhập hoặc dùng biện pháp mạnh nếu cần. Greenland là lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch, nằm tại vị trí chiến lược Bắc Cực. Khu vực này án ngữ các tuyến hàng hải xuyên Bắc Cực đang hình thành. Greenland đồng thời sở hữu trữ lượng khoáng sản và đất hiếm lớn. Ông Trump tuyên bố Greenland sớm muộn sẽ thuộc về Mỹ.
Các kịch bản được nêu gồm sáp nhập trực tiếp hoặc liên kết tự do với Washington. Mô hình này tương tự Micronesia, Marshall và Palau. Các quốc gia đó nhận hỗ trợ kinh tế, Mỹ kiểm soát quốc phòng. Ý tưởng mua Greenland được ông Trump nêu lần đầu năm 2019. Nhiệm kỳ hai của ông nhấn mạnh tính cấp bách trước Nga và Trung Quốc. Ngày 14/1, Phó Tổng thống JD Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio gặp lãnh đạo Đan Mạch, Greenland. Ngoại trưởng Đan Mạch đánh giá cuộc trao đổi thẳng thắn nhưng còn bất đồng. Chính quyền Trump cũng ủng hộ các dự án khai khoáng tại Greenland. Việc sáp nhập Greenland sẽ là mở rộng lãnh thổ lớn nhất lịch sử Mỹ.
Cạnh tranh quyền lực tại Bắc Cực
Mỹ lo ngại Nga và Trung Quốc gia tăng hiện diện tại Bắc Cực. Năm 2007, Nga cắm quốc kỳ xuống đáy biển Bắc Cực. Sau đó, Moscow tái kích hoạt hơn 50 cơ sở quân sự thời Liên Xô. Nga hiện có sáu căn cứ lục quân tại khu vực. Hệ thống gồm 10 trạm radar, 14 sân bay và 16 cảng nước sâu. Tổng thống Putin coi Bắc Cực là ưu tiên chiến lược dài hạn. Nga kiểm soát hơn nửa bờ biển Bắc Băng Dương. Moscow sở hữu đội tàu phá băng lớn nhất thế giới. Mỹ hiện không có căn cứ trực tiếp trên Bắc Băng Dương. Washington chỉ duy trì năm căn cứ vùng Bắc Cực. Bốn căn cứ đặt tại Alaska. Căn cứ Pituffik tại Greenland là cơ sở then chốt.
Vị trí Greenland cho phép giám sát các tuyến bay ngắn nhất liên lục địa. Điều này hỗ trợ cảnh báo sớm tên lửa cho Mỹ và NATO. Trung Quốc cũng tăng tốc tiếp cận Bắc Cực. Năm 2018, Bắc Kinh tự nhận là quốc gia cận Bắc Cực. Trung Quốc thúc đẩy Con đường Tơ lụa vùng cực. Phân tích RAND năm 2024 cho thấy Trung Quốc đầu tư Bắc Cực từ thập niên 1990. Các khoản đầu tư trải rộng dầu khí, khoáng sản, hạ tầng và vận tải. Greenland vì vậy trở thành điểm chốt chiến lược với Washington.
Theo: Khai Mở