Khu vực chồng lấn rộng 26.000 km2 giữa Thái Lan và Campuchia trên Vịnh Thái Lan ước tính chứa khoảng 340 tỷ mét khối khí tự nhiên và 700 triệu thùng dầu, tổng giá trị khoảng 300 tỷ USD, nhưng toàn bộ tài nguyên này vẫn nằm im dưới đáy biển sau 25 năm đàm phán không đạt kết quả.
- Cụ ông 106 tuổi ở Nghĩa Mai vẫn tự khâu vá và không có bạn để chơi
- Động cơ vụ 146 điểm 10 Toán ở Tuyên Quang: chạy theo thành tích
- Công an làm rõ động cơ vụ gian lận điểm 10 Toán ở Tuyên Quang
Tháng 05/2026, Chính phủ Thái Lan hủy Biên bản ghi nhớ năm 2001 — khuôn khổ duy nhất giữa Bangkok và Phnom Penh để xử lý các vấn đề chồng lấn trên biển. Đáp lại, Campuchia đưa vụ việc lên Liên Hợp Quốc, kích hoạt cơ chế pháp lý theo công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển nhằm buộc Thái Lan quay lại bàn đàm phán.
Tranh chấp bắt nguồn từ đầu những năm 1970, khi cả hai nước đơn phương xác định ranh giới biển của riêng mình mà không đạt được đồng thuận chung. Vùng chồng lấn rộng khoảng 26.000 km2 — tương đương diện tích thành phố Moscow — vẫn là điểm bất đồng trung tâm suốt hơn nửa thế kỷ qua.
MOU năm 2001 được ký với mục tiêu vừa phân định biên giới trên biển vừa xây dựng kế hoạch khai thác chung tài nguyên. Tuy nhiên, trải qua 9 đời chính phủ và 14 thủ tướng Thái Lan, 5 vòng đàm phán chính thức không tạo ra đột phá nào; Bangkok đánh giá MOU đã hết giá trị thực tiễn trong khi Phnom Penh muốn duy trì như nền tảng đàm phán.
Hai bên cũng bất đồng về thứ tự giải quyết. Campuchia muốn thúc đẩy khai thác chung ngay theo cơ chế chia sẻ doanh thu 50-50, trong khi Thái Lan khẳng định phải phân định ranh giới trước rồi mới bàn đến phân chia tài nguyên. Đây là bế tắc cốt lõi mà cả hai bên chưa vượt qua được.
Vùng chồng lấn được chia thành 4 lô do các tập đoàn năng lượng lớn nắm giữ: ConocoPhillips của Mỹ và Idemitsu Kosan của Nhật Bản nắm 2 lô đầu; TotalEnergies của Pháp giữ lô thứ ba; CNOOC của Trung Quốc nắm lô thứ tư. Dù vậy, hầu như không có thêm đầu tư nào từ các tập đoàn này trong nhiều năm qua vì không có giải pháp chính trị rõ ràng.
Bộ trưởng Mỏ và Năng lượng Campuchia Rottanak Keo cho biết các tập đoàn dầu khí đã nhiều lần thúc giục Campuchia tìm kiếm lối ra cho tranh chấp: “Đó là lý do Campuchia đã bỏ công rất nhiều trong suốt 25 năm qua để giải quyết vấn đề một cách hòa bình.” Ông Keo cũng cảnh báo rằng thời gian không còn nhiều, khi các công ty năng lượng toàn cầu đang giảm đầu tư vào dự án dầu khí ngoài khơi dài hạn và chuyển trọng tâm sang chuyển đổi năng lượng — nguy cơ nguồn tài nguyên 300 tỷ USD tiếp tục nằm yên không phải không có thực.
Nguyễn Quyến (tổng hợp)