Nhiều người được cho là đã thiệt mạng và bị thương trong các cuộc biểu tình bùng phát trên khắp Iran hôm thứ Năm, khi làn sóng phẫn nộ vì lạm phát cao và khó khăn kinh tế lan rộng, đánh dấu đợt bất ổn lớn nhất tại nước này trong ba năm qua.

Bạo lực bùng phát tại nhiều tỉnh thành

Theo hãng tin bán chính thức Fars và tổ chức nhân quyền Hengaw, đã xảy ra các cuộc đụng độ dữ dội giữa lực lượng an ninh và người biểu tình ở nhiều khu vực. Fars dẫn nguồn tin am hiểu tình hình cho biết có nhiều người thiệt mạng trong các cuộc chạm trán sáng thứ Năm giữa cảnh sát và “những người biểu tình có vũ khí” tại thành phố Lordegan, tỉnh miền Tây Iran.

Hengaw cũng xác nhận lực lượng an ninh đã nổ súng vào đám đông ở Lordegan, khiến nhiều người chết và bị thương. Reuters hiện chưa thể kiểm chứng độc lập các thông tin này.

Bạo lực còn lan sang nhiều địa phương khác. Lực lượng Basij – dân quân tình nguyện trực thuộc Vệ binh Cách mạng Iran – cho biết một thành viên của họ đã thiệt mạng và 13 người khác bị thương trong các vụ đụng độ đêm trước tại Kuhdasht, miền Tây Iran. Hengaw cũng ghi nhận một người biểu tình bị bắn chết tại tỉnh Isfahan hôm thứ Tư.

Các cuộc biểu tình tiếp diễn ở Marvdasht (tỉnh Fars, miền Nam), trong khi HRANA cho biết lực lượng an ninh đã bắt giữ người biểu tình tại các tỉnh Kermanshah, Khuzestan và Hamedan.

Khủng hoảng kinh tế đẩy bất ổn leo thang

Làn sóng biểu tình diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế Iran đang chịu áp lực nặng nề từ các lệnh trừng phạt của phương Tây, khiến lạm phát duy trì ở mức cao khoảng 40%. Đồng rial tiếp tục lao dốc, mất gần một nửa giá trị so với USD trong năm 2025, trong khi lạm phát chính thức đạt 42,5% vào tháng 12.

Tình hình càng trở nên nhạy cảm khi Iran vừa trải qua giai đoạn căng thẳng khu vực leo thang, với các cuộc không kích của Israel và Mỹ nhằm vào các cơ sở hạt nhân và lãnh đạo quân sự hồi tháng 6, sau cuộc xung đột kéo dài 12 ngày với Israel.

Theo HRANA, lực lượng an ninh đã được triển khai dày đặc tại nhiều thành phố, xảy ra các vụ bắt giữ, đụng độ và nổ súng. Trên mạng xã hội Iran, nhiều người tỏ ra hoài nghi trước tường thuật chính thức về cái chết của một thành viên Basij, đồng thời lan truyền các video chưa được xác minh cho thấy người biểu tình cố gắng đưa người bị thương lên xe cứu thương.

Chính phủ kêu gọi đối thoại nhưng kiểm soát chặt chẽ

Trước sức ép gia tăng, chính phủ Iran phát tín hiệu sẵn sàng đối thoại. Người phát ngôn chính phủ Fatemeh Mohajerani cho biết bà sẽ trực tiếp gặp đại diện các công đoàn và tiểu thương để lắng nghe kiến nghị, dù chưa công bố chi tiết thời gian và nội dung.

Tổng thống Masoud Pezeshkian cũng tuyên bố đã yêu cầu Bộ Nội vụ xem xét “những yêu cầu chính đáng” của người biểu tình. Tuy nhiên, chính quyền đồng thời áp dụng các biện pháp kiểm soát, trong đó có việc tuyên bố nghỉ làm do thời tiết lạnh – động thái mà nhiều người cho là nhằm hạn chế tụ tập đông người.

Trong những năm gần đây, chính quyền Iran thường phản ứng mạnh tay với các cuộc biểu tình liên quan đến giá cả sinh hoạt, hạn hán, quyền phụ nữ và tự do chính trị. Đợt bất ổn lần này cho thấy mức độ bất mãn xã hội ngày càng gia tăng trong bối cảnh kinh tế suy yếu và căng thẳng địa chính trị chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Theo: Khai Mở