Văn phòng Thủ tướng Anh khẳng định việc chuyển giao chủ quyền quần đảo Chagos cho Mauritius đã hoàn tất và không chịu ảnh hưởng từ những phản đối gần đây của phía Mỹ.

Thủ tướng Keir Starmer khẳng định thỏa thuận đã được phía Mỹ xem xét kỹ

Trong chuyến công tác tới Trung Quốc vào ngày 28/1, Thủ tướng Anh Keir Starmer đã trực tiếp lên tiếng về những tranh cãi xung quanh việc trao trả quần đảo Chagos cho quốc gia Mauritius. Tuyên bố này được đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump công khai chỉ trích quyết định của London là một “hành động ngu ngốc”. Ông Starmer cho biết vấn đề này đã được thảo luận nhiều lần với cá nhân ông Trump cũng như được nêu ra trực tiếp với Nhà Trắng trong những ngày gần đây.

Theo người đứng đầu chính phủ Anh, khi chính quyền của ông Trump có ý định can thiệp, London đã chủ động dừng chờ trong ba tháng để tạo điều kiện cho các cơ quan chính phủ Mỹ xem xét kỹ lưỡng nội dung thỏa thuận. Sau quá trình rà soát này, các bên liên quan tại Mỹ, bao gồm cả Tổng thống Trump, Ngoại trưởng Marco Rubio và Bộ Quốc phòng, đều đã đưa ra những tuyên bố rõ ràng về việc ủng hộ thỏa thuận. Do đó, Thủ tướng Anh tin rằng phía Mỹ khó có thể hiểu sai nội dung của một văn bản đã được nghiên cứu thận trọng như vậy.

Lịch sử tranh chấp và tầm quan trọng chiến lược của căn cứ Diego Garcia

Đồ họa Britannica cho thấy vị trí Quần đảo Chagos giữa Ấn Độ Dương. (Ảnh: Chụp màn hình VnExpress)

Quần đảo Chagos, bao gồm khoảng 60 hòn đảo nằm tại Ấn Độ Dương, đã trở thành tâm điểm của các tranh chấp pháp lý kéo dài hàng thập kỷ sau khi Mauritius giành độc lập vào những năm 1960. Dù Mauritius khẳng định chủ quyền, Anh vẫn duy trì quyền kiểm soát khu vực này như một phần của Lãnh thổ Ấn Độ Dương thuộc Anh. Bước ngoặt xảy ra vào năm 2019 khi Tòa Công lý Quốc tế đưa ra khuyến nghị Anh nên trao trả quần đảo cho Mauritius. Đến tháng 5/2025, một thỏa thuận lịch sử đã được phê chuẩn bởi Thủ tướng hai nước, đánh dấu việc chuyển giao chủ quyền chính thức.

Một điểm mấu chốt trong thỏa thuận này là số phận của đảo Diego Garcia, nơi đặt căn cứ không quân chiến lược quan trọng của cả Mỹ và Anh. Mặc dù chuyển giao chủ quyền toàn quần đảo cho Mauritius, Anh vẫn sẽ giữ quyền kiểm soát căn cứ này theo một hợp đồng thuê dài hạn. Chính chi tiết này đã từng khiến Tổng thống Trump “bật đèn xanh” cho thỏa thuận sau cuộc gặp với ông Starmer tại Nhà Trắng vào tháng 2/2025, dù ban đầu ông còn nhiều hoài nghi.

Phản ứng từ Nhà Trắng và mối liên hệ với vấn đề đảo Greenland

Sự thay đổi thái độ đột ngột của Tổng thống Mỹ vào ngày 19/1, khi ông dùng những từ ngữ gay gắt để chỉ trích London, đã khiến Chính phủ Anh bất ngờ. Các nguồn tin từ Văn phòng Thủ tướng Anh nhận định rằng phản ứng này có thể liên quan mật thiết đến nỗ lực của ông Trump trong việc giành quyền kiểm soát đảo Greenland. Tổng thống Mỹ từng lập luận rằng nếu an ninh quốc gia là lý do để Mỹ phải kiểm soát Greenland, thì việc Anh từ bỏ Chagos là một tiền lệ không tốt.

Bất chấp những phát ngôn từ phía Washington, các bộ chức năng của Anh cho biết họ không nhận được bất kỳ thông tin chính thức nào từ Bộ Ngoại giao hay tình báo Mỹ về việc thay đổi lập trường chiến lược. Hiện tại, dù dự luật liên quan đến việc trao trả quần đảo đang bị trì hoãn tại Thượng viện Anh để thảo luận thêm với phía Mỹ, London vẫn duy trì lập trường cứng rắn. Người phát ngôn của Thủ tướng Anh khẳng định nước này sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Mỹ nhưng mục tiêu hoàn tất thỏa thuận với Mauritius là không thay đổi.

Theo: VnExpress

Từ Khóa: