Ngày 17/02, giới chức Hoa Kỳ và Iran bắt đầu thảo luận tại Geneva về các nguyên tắc hạt nhân dưới sự thúc đẩy gián tiếp từ Tổng thống Donald Trump.

Chiến lược của chính quyền Tổng thống Trump đối với Tehran

Phát biểu trên chuyên cơ Không lực Một ngày 16/02, Tổng thống Donald Trump xác nhận ông đang tham gia gián tiếp vào các cuộc thảo luận tại Geneva. Ông tin rằng Iran đang thực sự muốn đạt được một thỏa thuận vì họ hiểu rõ những hậu quả nghiêm trọng nếu tiến trình ngoại giao thất bại. Tổng thống Trump nhắc lại việc Mỹ đã phải điều động máy bay ném bom tàng hình B-2 để tấn công các mục tiêu hạt nhân của Iran vào tháng 6 năm ngoái.

Hoa Kỳ và Israel tin rằng Iran vẫn đang âm mưu xây dựng vũ khí nguyên tử gây đe dọa trực tiếp đến sự tồn tại của nhà nước Do Thái. Mặc dù Iran khẳng định chương trình hạt nhân của họ chỉ phục vụ mục đích hòa bình, nhưng Washington cáo buộc Tehran đã làm giàu urani vượt xa mức cần thiết. Các cuộc không kích phối hợp giữa Mỹ và Israel trước đây là minh chứng cho việc Washington sẵn sàng sử dụng vũ lực để ngăn chặn nguy cơ này.

Trong đợt đàm phán này, phía Mỹ cử Đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner tham gia đối thoại gián tiếp thông qua trung gian Oman. Mục tiêu của Washington không chỉ dừng lại ở hạt nhân mà còn muốn mở rộng sang vấn đề kho tên lửa khổng lồ của Iran. Sự hiện diện của các nhân vật thân tín với Tổng thống tại Thụy Sĩ cho thấy kỳ vọng cao vào một bước đột phá ngoại giao dưới thời chính quyền mới.

Những rào cản về phạm vi đàm phán và trừng phạt

Một trong những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là việc Iran kiên quyết từ chối thảo luận về chương trình tên lửa đạn đạo. Phía Mỹ coi đây là một phần không thể tách rời của an ninh khu vực, trong khi Tehran coi đó là quyền tự vệ chính đáng không liên quan tới Mỹ. Sự khác biệt về phạm vi thảo luận này khiến cho việc đạt được một thỏa thuận toàn diện trở nên vô cùng khó khăn dù đã có những nguyên tắc khung.

Phía Iran yêu cầu Mỹ phải thực sự nghiêm túc trong việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế đang gây thiệt hại nặng nề cho nguồn thu từ dầu mỏ. Các nhà lãnh đạo Iran tuyên bố sẽ không từ bỏ hoàn toàn việc làm giàu urani, vốn là điểm mấu chốt gây tranh cãi với các thanh sát viên quốc tế. Sự thiếu hụt lòng tin sau các cuộc tấn công quân sự vào tháng 6 năm ngoái vẫn là một bóng đen tâm lý đè nặng lên bàn đàm phán.

Cho đến nay, Iran vẫn là thành viên của Hiệp ước Không phổ biến Vũ khí hạt nhân (NPT), cam kết chỉ theo đuổi năng lượng dân sự. Ngược lại, đồng minh của Mỹ là Israel vẫn chưa ký kết hiệp ước này và duy trì chính sách mơ hồ về kho vũ khí hạt nhân của mình. Những yếu tố chính trị phức tạp này đang đặt phái đoàn Mỹ tại Geneva vào một cuộc đấu trí ngoại giao đầy thử thách nhằm tìm kiếm một giải pháp bền vững.

Theo: Reuter

Từ Khóa: