Kinh tế thế giới tuần qua ghi nhận Tòa án Mỹ bác thuế đối ứng, tăng trưởng Hoa Kỳ sụt giảm do đóng cửa chính phủ cùng các thỏa thuận thương mại quan trọng.

Thất bại pháp lý của sắc lệnh thuế quan và bế tắc hạt nhân Iran

Vào ngày 20/02, Tòa án Tối cao Mỹ đã bác bỏ phần lớn chính sách thuế đối ứng của Tổng thống Donald Trump. Các thẩm phán kết luận Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) không trao thẩm quyền để tổng thống áp thuế. Ngay lập tức, ông Trump tuyên bố sẽ ký sắc lệnh hành pháp áp mức thuế quan toàn cầu mới 10%.

Tại Geneva, đàm phán hạt nhân Mỹ – Iran bế tắc khi Phó tổng thống JD Vance xác nhận Tehran chưa đáp ứng các “ranh giới đỏ”. Tổng thống Trump đưa ra tối hậu thư từ 10-15 ngày để đạt thỏa thuận “có ý nghĩa”, đồng thời cân nhắc tấn công quân sự quy mô hạn chế. Iran đe dọa đáp trả các căn cứ Mỹ tại Trung Đông.

Tăng trưởng Mỹ sụt giảm và gánh nặng thâm hụt thương mại

Bộ Thương mại Mỹ công bố GDP quý 4/2025 chỉ tăng 1,4%, thấp hơn dự báo 2,5%. Cả năm 2025, kinh tế Mỹ tăng 2,2%, giảm so với mức 2,8% của năm 2024. Nguyên nhân do chính phủ đóng cửa từ ngày 1/10 đến 12/11 làm sụt giảm chi tiêu. Lạm phát PCE lõi đạt 3%, trong khi PCE chung tăng 2,9%.

Dù thu thuế quan tăng, thâm hụt thương mại tháng 12/2025 vọt lên 70,3 tỷ USD, cao hơn 17,3 tỷ USD so với tháng trước. Tổng thâm hụt năm 2025 đạt 901,5 tỷ USD. Nhà Trắng hiện rà soát mức thuế thép – nhôm 50%, cân nhắc miễn trừ một số mặt hàng và chuyển sang điều tra an ninh quốc gia “có trọng tâm”.

Những thỏa thuận thương mại mới và kế hoạch tái thiết Dải Gaza

Tại Washington, Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto và ông Trump đã ký thỏa thuận thương mại mới. Mỹ miễn thuế cho dầu cọ, cà phê, ca cao và áp hạn ngạch dệt may, trong khi Jakarta áp thuế 0% cho 99% hàng hóa Mỹ. Nhật Bản cũng chốt gói 36 tỷ USD vào năng lượng, thuộc cam kết đầu tư 550 tỷ USD.

Về Trung Đông, ông Trump chủ trì phiên họp đầu tiên của Hội đồng Hòa bình (Board of Peace) về tái thiết Dải Gaza. Mỹ cam kết 10 tỷ USD cho cơ chế an ninh – quản trị hậu xung đột và kêu gọi tài trợ thêm. Các quốc gia Ả Rập đã cam kết khoảng 7 tỷ USD cho quỹ tái thiết khu vực này.

Biến động thị trường lao động và bản đồ năng lượng toàn cầu

Tại Anh, thất nghiệp thanh niên vọt lên 16,1%, mức cao nhất 10 năm do chi phí bảo hiểm và lương tối thiểu tăng. Kinh tế Nhật Bản quý 4/2025 tăng nhẹ 0,1%, thoát suy thoái kỹ thuật sau mức giảm 0,7% trước đó. Tuy nhiên, lạm phát tháng 1/2026 giảm mạnh khiến triển vọng tăng lãi suất của BOJ khó đoán định.

Về năng lượng, xuất khẩu dầu Nga sang Trung Quốc đạt kỷ lục 1,7 triệu thùng mỗi ngày. Ngược lại, lượng dầu sang Ấn Độ giảm xuống 1,1 triệu thùng, mức thấp nhất kể từ tháng 11/2022. Tại Venezuela, doanh thu dầu mỏ dưới quyền quản lý của Mỹ đạt 1 tỷ USD và dự kiến thu thêm 5 tỷ USD tới đây.

Khuyến nghị chính sách của IMF và nhân sự cấp cao tại châu Âu

IMF khuyến nghị Nhật Bản tăng lãi suất dần dần và tránh giảm thuế tiêu thụ. Với Trung Quốc, định chế này kêu gọi chuyển dịch sang mô hình dựa vào tiêu dùng thay vì xuất khẩu. IMF nhận định chính sách hiện tại của Bắc Kinh gây lãng phí trong nước và tạo tác động lan tỏa bất lợi sang quốc tế.

Tại châu Âu, Chủ tịch ECB Christine Lagarde có thể từ chức trước bầu cử Pháp vào tháng 4/2027. Việc này nhằm tạo dư địa cho Tổng thống Emmanuel Macron và Thủ tướng Đức Friedrich Merz tìm người kế nhiệm. ECB cho biết bà Lagarde vẫn tập trung vào nhiệm vụ và chưa có quyết định cuối cùng về việc kết thúc nhiệm kỳ.

Theo: Khai Mở

Từ Khóa: