Dù có thu nhập cao, nhiều người vẫn mắc kẹt trong nỗi sợ tiêu tiền đến mức hủy hoại cuộc sống, một tình trạng được gọi là “chán ăn tài chính”.

Hội chứng chán ăn tài chính và những hệ lụy đến sức khỏe tinh thần

“Hội chứng chán ăn tài chính” là thuật ngữ mà các chuyên gia dành để mô tả những người sở hữu mức lương hàng trăm nghìn USD nhưng vẫn chịu rét chờ xe buýt hoặc chỉ dám gọi món khai vị rẻ nhất khi vào nhà hàng. Trường hợp của Annie Robinson, một chuyên gia tại Mỹ, là ví dụ điển hình khi cô từng coi tiền bạc chỉ để duy trì sự tồn tại cơ bản, từ chối mọi hoạt động giải trí vì lo sợ những bất trắc trong tương lai. Tương tự, Priya tại London dù có thu nhập 75.000 bảng mỗi năm vẫn kiên quyết mang bình pha trà đi làm và chen chúc trên xe buýt thay vì đi tàu điện ngầm chỉ để tiết kiệm vài bảng Anh.

Theo chuyên gia tâm lý học tài chính Vicky Reynal, những người này đang tự tước bỏ mọi niềm vui mà tiền bạc mang lại. Họ ám ảnh với việc cắt giảm chi tiêu đến mức cực đoan, tương tự như cách người chán ăn tâm thần từ chối thức ăn để ép cân. Đối với Priya, việc móc ví cho một buổi trị liệu hay vé xem kịch luôn đi kèm với cảm giác tội lỗi nặng nề, khiến cô cảm thấy sự ám ảnh này đang dần hủy hoại cuộc đời mình. Sự “tuyệt thực chi tiêu” này không đơn thuần là tiết kiệm hay lập ngân sách thông thường mà là một trạng thái tâm lý bất ổn cần được can thiệp.

Căn nguyên tâm lý và hành trình tìm lại sự cân bằng trong chi tiêu

Nguồn gốc của thói quen thắt lưng buộc bụng cực đoan này thường xuất phát từ những tổn thương tâm lý trong quá khứ hoặc sự bất an về tương lai. Với Priya, đó là nỗi sợ mang tính thế hệ khi cha mẹ cô từng mất trắng gia sản sau biến cố tị nạn, dẫn đến niềm tin rằng thảm họa có thể ập đến bất cứ lúc nào. Trong khi đó, Annie lại coi việc kiểm soát tiền bạc khắt khe như một cách để tạo ảo giác về sự làm chủ cuộc đời, tương tự như thói quen tính toán calo khi cô mắc chứng rối loạn ăn uống thời trẻ. Ngoài ra, sự bất ổn của nền kinh tế toàn cầu và làn sóng sa thải hiện nay cũng là mồi lửa kích hoạt cơ chế phòng vệ này ở người trẻ.

Để thoát khỏi vòng lặp độc hại này, người bệnh cần làm rõ các con số tài chính và học cách tin tưởng vào năng lực của bản thân thay vì chỉ bám víu vào số dư tài khoản. Các bác sĩ trị liệu đã yêu cầu những người như Priya thiết lập một ngân sách bắt buộc cho việc chi tiêu phù phiếm để dần làm quen với việc tận hưởng cuộc sống. Bước ngoặt của Annie đến khi cô làm mẹ, khát khao làm gương cho con đã giúp cô nới lỏng các quy tắc và giữ được sự bình tĩnh ngay cả khi bị sa thải. Quá trình chữa lành giúp họ nhận ra rằng sự an toàn thực sự đến từ năng lực sinh tồn và sự tự tin bên trong chứ không chỉ là những con số trên bảng tính.

Theo: VnExpress

Từ Khóa: