Kỳ thi lớp 10 vẫn duy trì tại đa số địa phương năm 2026 dù gây áp lực lớn, do thiếu hụt chỉ tiêu trường công lập tại các thành phố lớn hiện nay.

Áp lực cạnh tranh và sự khác biệt giữa các địa phương

Theo kế hoạch tuyển sinh năm 2026, phần lớn các tỉnh thành tại Việt Nam vẫn duy trì hình thức thi tuyển thay vì xét tuyển. Một số địa phương như Vĩnh Long, Cà Mau hay Lâm Đồng chỉ tổ chức thi tuyển cho trường chuyên, các trường còn lại thực hiện xét học bạ dựa trên kết quả rèn luyện. Tại Gia Lai, trong số 126 trường trung học phổ thông, có 48 trường tổ chức thi tuyển và 78 trường xét tuyển dựa trên kết quả học tập bốn năm cấp trung học cơ sở.

Thành phố Cần Thơ và TP.HCM cũng bắt đầu triển khai song song hai hình thức này ở một số khu vực đặc thù hoặc tùy theo loại hình trường học. Tại Lâm Đồng, giới chức giáo dục sau khi khảo sát ý kiến cho rằng thi tuyển đảm bảo tính khách quan và công bằng trong phân loại học sinh nhưng lại tạo ra gánh nặng về áp lực và chi phí cho gia đình.

Ngược lại, hình thức xét tuyển giúp giảm căng thẳng thi cử nhưng yêu cầu khâu quản lý học bạ phải thực sự minh bạch để tránh các sai lệch trong đánh giá. Để cân bằng, tỉnh này quyết định giữ thi tuyển cho hệ chuyên nhằm đảm bảo chất lượng đầu vào, trong khi các hệ còn lại chuyển sang xét tuyển để giảm tải cho học sinh.

Thi tuyển là công cụ phân loại tại kỳ thi lớp 10

Mặc dù gây áp lực lớn, hình thức thi tuyển vẫn được xem là khó có thể thay thế ở những đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM. Tại TP.HCM, dự kiến năm học tới sẽ có khoảng 65.000 học sinh không có chỗ học tại các trường công lập. Ngay cả khi thành phố đạt mục tiêu nâng tỷ lệ vào trường công lên 70%, vẫn còn hơn 50.000 em phải tìm hướng đi khác như học nghề hoặc chuyển sang hệ thống tư thục.

Tại Hà Nội, tình hình còn căng thẳng hơn khi số học sinh tốt nghiệp tăng thêm khoảng 20.000 em, khiến tỷ lệ trúng tuyển vào lớp 10 công lập chỉ còn khoảng 55%. Một số nhà quan sát giáo dục nhận định thi tuyển hiện là công cụ bắt buộc để phân loại thí sinh khi số lượng người học vượt quá khả năng đáp ứng của hệ thống trường lớp. Đại diện ngành giáo dục địa phương thừa nhận việc tổ chức thi là để lựa chọn học sinh trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt.

Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, ông Nguyễn Văn Hiếu, cho biết thành phố chưa thể bỏ thi tuyển do cơ sở vật chất chưa đáp ứng đủ nhu cầu của toàn bộ học sinh sau khi tốt nghiệp cấp trung học cơ sở. Thành phố chỉ có thể tiến tới xét tuyển hoàn toàn khi hệ thống trường lớp công lập đủ sức tiếp nhận toàn bộ người học, thay vì để học sinh phải đối mặt với một kỳ thi mang tính loại trừ như hiện nay.

Theo: Báo Dân trí

Từ Khóa: