Giới phân tích nhận định căng thẳng Mỹ và Iran đang chuyển dịch sang trạng thái xung đột đóng băng khi những vấn đề cốt lõi vẫn chưa được các bên xử lý.

Quan hệ Mỹ – Iran trước thách thức từ chiến thuật bất đối xứng

Xung đột đóng băng được định nghĩa là một trạng thái chiến tranh chưa có lời giải, diễn ra dưới ngưỡng của một cuộc giao tranh tổng lực. Đây là hệ quả tất yếu khi một thỏa thuận chính trị toàn diện không được các bên thống nhất, dẫn đến một cuộc chiến dai dẳng. Ví dụ điển hình từ miền Đông Ukraine trước năm 2022 cho thấy tính chất nguy hiểm của loại hình xung đột này khi nó có thể bùng phát bất cứ lúc nào.

Chiến lược đối ngoại của Mỹ dưới thời ông Trump đang ưu tiên các lệnh ngừng bắn nhanh chóng để tuyên bố chiến thắng về mặt chính trị. Tuy nhiên, việc coi ngừng bắn là điểm kết thúc thay vì khởi đầu cho đàm phán thực chất đang tạo ra những rạn nứt sâu sắc. Nhiều cuộc xung đột được tuyên bố đã chấm dứt thực tế chỉ là sự tạm dừng các hành động thù địch lớn, trong khi mâu thuẫn gốc rễ vẫn âm ỉ cháy dưới tro tàn.

Tính chất bất đối xứng trong tiềm lực quân sự khiến Iran chọn cách đối đầu không trực diện để cân bằng với sức mạnh áp đảo của Mỹ. Tehran tập trung vào các mục tiêu kinh tế nhạy cảm và tuyến đường hàng hải huyết mạch tại eo biển Hormuz để buộc đối phương phải nhượng bộ. Các chuyên gia nhận định rằng trong một cuộc chiến bất đối xứng, bên yếu hơn sẽ sử dụng áp lực chính trị và kinh tế như một vũ khí để sinh tồn hơn là tìm kiếm sự hòa bình.

Rào cản từ hồ sơ hạt nhân và tương lai không xác định

Trọng tâm của mọi sự bế tắc hiện nay chính là chương trình hạt nhân của Iran, vấn đề mà cả hai bên đều không sẵn lòng nhượng bộ. Washington đòi hỏi sự minh bạch và hạn chế tối đa, trong khi Tehran khẳng định quyền không thể tước bỏ trong việc phát triển năng lượng hạt nhân. Sự đổ vỡ của vòng đàm phán tại Pakistan là minh chứng rõ nhất cho việc các vấn đề kỹ thuật và chính trị đang bị đình trệ nghiêm trọng.

Lịch sử của thỏa thuận JCPOA đã để lại một bài học đắng chát về sự thiếu ổn định trong các cam kết đa phương giữa hai nước. Việc Mỹ rút khỏi thỏa thuận này vào năm 2018 đã phá hủy nền tảng tin nhiệm ít ỏi, khiến các nỗ lực nối lại đàm phán trở nên cực kỳ khó khăn. Iran hiện nay đang chọn cách duy trì sức ép để thiết lập một trạng thái bình thường mới, nơi họ có thể sử dụng vị thế địa chính trị của mình làm công cụ mặc cả.

Viễn cảnh xung đột Mỹ – Iran rơi vào trạng thái đóng băng tương tự như tình hình tại Gaza là điều đang được giới quan sát cảnh báo. Dù có những giai đoạn giảm nhiệt nhờ trao đổi tù nhân hay viện trợ nhân đạo, nhưng việc thiếu vắng một lộ trình quản trị hậu chiến khiến bạo lực luôn thường trực. Cuộc chiến này có thể sẽ kết thúc bằng nhiều lệnh ngừng bắn tạm thời nhưng thù nghịch và đe dọa vũ lực vẫn sẽ là gam màu chủ đạo.

Theo: Báo Dân trí

Từ Khóa: