Cộng đồng làng Đông Đằng duy trì quy ước vô hình hàng trăm năm qua nhằm mục tiêu tự nguyện bảo vệ rừng nghiến trên các vách núi đá vôi.

Quy ước từ “hội hiếu” và sức mạnh của cộng đồng

Làng Đông Đằng (Bắc Sơn, Lạng Sơn) hiện sở hữu quần thể 184 cây nghiến nguyên sinh với đường kính đa dạng từ 0,2 m đến 2,04 m. Những cây cổ thụ này phân bổ tập trung trên các ngọn núi đá vôi cao trung bình 600 m, bao bọc lấy thung lũng. Hệ thống rễ cây khỏe mạnh giúp bám chặt vào đá, ngăn chặn hiệu quả tình trạng đá lăn và xói lở đất trong mùa mưa lũ.

Ý thức bảo tồn của 138 hộ dân nơi đây được duy trì thông qua thiết chế “hội hiếu”, một tổ chức cộng đồng truyền thống có sức ảnh hưởng mạnh mẽ nhất làng. Quy ước nghiêm ngặt quy định người vi phạm lần đầu bị phạt 500.000 đồng và nhắc nhở công khai trước toàn thôn. Nếu tái phạm lần hai, người đó sẽ bị cộng đồng họp bàn để khai trừ khỏi hội, mất đi sự tương trợ trong các việc hiếu hỉ.

Bên cạnh các quy định hành chính, đời sống tâm linh gắn liền với vị thần Ông Đuôi cũng góp phần quan trọng giúp người dân tự giác tuân thủ lệ làng. Dưới gốc đa cổ thụ ở cửa rừng vẫn còn phiến đá lớn khắc chữ cổ, nơi người dân thường xuyên tạc bát hương bằng đá để thờ cúng. Niềm tin về sự che chở của thần rừng đã giúp khu vực này luôn được giữ gìn.

Nỗ lực quản lý chuyên nghiệp và định hướng phát triển bền vững

Công tác quản lý chính quy đã được đẩy mạnh từ năm 2013 khi cơ quan chức năng tiến hành đánh số toàn bộ 13,3 ha rừng nghiến thuộc danh mục loài quý hiếm. Khoảng bảy năm trước, làng đã thành lập tổ tuần tra bảo vệ rừng bao gồm các thanh niên địa phương phối hợp cùng lực lượng chuyên trách. Hàng tháng, các thành viên đều thực hiện việc kiểm tra, chụp ảnh báo cáo hiện trạng chi tiết về trung tâm quản lý.

Sự phối hợp giữa người dân và chính quyền còn giúp xử lý kịp thời các biến đổi bất thường của thiên nhiên, điển hình là đợt dịch sâu róm vào năm 2020. Khi phát hiện sâu ăn lá tấn công rừng, ngành chức năng đã cấp thuốc sinh học và huy động máy móc phun kiểm soát trong suốt ba ngày. Nhờ đó, quần thể thực vật quý hiếm đã được cứu sống và tiếp tục sinh trưởng ổn định cho đến nay.

Trong định hướng phát triển, làng Đông Đằng kỳ vọng sẽ mở rộng kinh tế thông qua du lịch sinh thái khi xã Quỳnh Sơn cạnh bên đã trở thành Làng du lịch tốt nhất thế giới năm 2025. Với mức thu nhập hiện tại khoảng 56 triệu đồng mỗi người, việc khai thác giá trị từ bảo vệ rừng sẽ tạo ra sinh kế bền vững. Đây là nỗ lực bền bỉ nhằm tiếp nối truyền thống giữ rừng cho thế hệ mai sau.

Theo: VnExpress

Từ Khóa: