Tiến trình hòa bình giữa Mỹ và Iran đang bước vào giai đoạn quyết định khi hai bên liên tục đưa ra các thông điệp quan trọng về một dự thảo thỏa thuận mới.

Diễn biến thời gian và các mốc quan trọng của cuộc xung đột

Câu chuyện về thỏa thuận giữa Tehran và Washington bắt đầu từ bối cảnh căng thẳng kéo dài kể từ khi xung đột trực diện bùng phát ngày 28/02. Sau thời gian đối đầu gay gắt, một lệnh ngừng bắn tạm thời đã được thiết lập vào tháng 4, tạo tiền đề cho các cuộc tiếp xúc ngoại giao bí mật và công khai. Đỉnh điểm là vào ngày 12/6, khi giới chức hai nước đồng loạt xác nhận về một triển vọng kết thúc chiến tranh đang gần hơn bao giờ hết thông qua các kênh truyền thông xã hội.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi, người từng có bài phát biểu tại Geneva ngày 17/02, hiện đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy “Bản ghi nhớ Islamabad”. Ông nhấn mạnh rằng trong khi chờ đợi thỏa thuận được hoàn tất, các bên liên quan cần tránh những suy đoán gây nhiễu loạn từ truyền thông. Sự minh bạch về các chi tiết sẽ được công bố vào thời điểm thích hợp, nhằm đảm bảo tiến trình không bị chệch hướng bởi các áp lực chính trị bên ngoài hoặc những thông tin chưa được kiểm chứng.

Bên phía Hoa Kỳ, Tổng thống Donald Trump đã có những động thái thể hiện sự quan tâm sát sao bằng cách đăng tải lại thông điệp của đối phương trên Truth Social vào ngày 12/6. Dù có những chỉ trích về việc rò rỉ thông tin sai lệch trước đó, việc ông Trump trực tiếp tương tác với tuyên bố của Ngoại trưởng Iran cho thấy tầm quan trọng của thỏa thuận này đối với chính quyền Mỹ. Sự kiện này đánh dấu một bước chuyển mình từ đối đầu quân sự sang mặc cả trên bàn đàm phán một cách rõ rệt.

Giải thích nội dung dự thảo và các rào cản thực thi

Các điều khoản chính trong dự thảo thỏa thuận, theo tiết lộ của Reuters, tập trung vào việc khôi phục dòng chảy kinh tế cho Iran thông qua việc dỡ bỏ lệnh cấm vận dầu mỏ. Việc giải tỏa hàng tỷ USD tài sản đang bị phong tỏa tại các ngân hàng nước ngoài được coi là “phần thưởng” lớn nhất để Iran chấp nhận ngừng các hoạt động quân sự tại Lebanon. Ngoài ra, cam kết mở cửa eo biển Hormuz sẽ giúp ổn định thị trường năng lượng toàn cầu, một mục tiêu mà Washington luôn ưu tiên hàng đầu.

Dẫu vậy, vấn đề hạt nhân vẫn là một “hố đen” ngăn cách sự đồng thuận tuyệt đối giữa hai quốc gia trong các cuộc thảo luận ngày 12/6. Trong khi các quan chức Nhà Trắng khẳng định Iran phải tiêu hủy vật liệu hạt nhân mới được nhận tiền, thì Tehran lại kiên quyết bảo vệ quyền tiếp tục làm giàu uranium. Theo hãng tin IRNA, giai đoạn 60 ngày đàm phán bổ sung sau khi ký kết sẽ là thời gian để hai bên định đoạt số phận của chương trình hạt nhân này trong bản thỏa thuận cuối cùng.

Sự lo ngại từ phía Israel về việc ông Trump từng hứa sẽ buộc Iran từ bỏ mọi khả năng hạt nhân cũng là một yếu tố gây áp lực lên tiến trình đàm phán hiện tại. Bất chấp những tuyên bố lạc quan về việc thỏa thuận đang ở “rất gần”, thực tế cho thấy các bên vẫn đang trong quá trình mặc cả quyết liệt về các chi tiết kỹ thuật. Việc cân bằng giữa lợi ích kinh tế của Iran và an ninh hạt nhân của Mỹ cùng các đồng minh sẽ quyết định sự thành bại của lộ trình hòa bình này.

Đỗ Vân (tổng hợp)

Từ Khóa: