Thỏa thuận giữa Mỹ và Iran mở ra triển vọng chấm dứt xung đột nhưng cũng có thông tin cho rằng Tehran có thể sớm nhận được các lợi ích kinh tế đáng kể.

Thỏa thuận Mỹ – Iran mở ra triển vọng nới lỏng cấm vận

Mỹ và Iran ngày 14/6 thông báo đã đạt được một thỏa thuận khung nhằm chấm dứt tình trạng đối đầu hiện nay. Theo kế hoạch, hai bên sẽ ký biên bản ghi nhớ vào ngày 19/06, mở ra giai đoạn 60 ngày để tiếp tục đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm tìm kiếm một giải pháp ngoại giao sau nhiều năm căng thẳng giữa hai nước.

Theo Axios, ngay sau khi biên bản ghi nhớ được ký kết, Iran sẽ được phép nối lại hoạt động xuất khẩu dầu mỏ trong thời gian đàm phán. Một quan chức cấp cao của Mỹ cũng xác nhận thông tin này. Thỏa thuận đồng thời tạo cơ sở để từng bước dỡ bỏ các biện pháp cấm vận và giúp Tehran tiếp cận trở lại các tài sản bị phong tỏa ở nước ngoài.

Ngoài ra, Iran còn có khả năng tiếp cận nguồn vốn đầu tư tái thiết lên tới khoảng 300 tỉ USD nếu hai bên đạt được một thỏa thuận hạt nhân toàn diện. Theo Reuters, nguồn tài chính này chủ yếu đến từ các doanh nghiệp tư nhân tại Mỹ, các nước vùng Vịnh, châu Á, Nam Mỹ và châu Phi, không phải từ ngân sách của các chính phủ. Hơn một nửa số vốn nói trên được cho là đã có cam kết đầu tư.

Thoả thuận Mỹ -Iran tranh cãi xoay quanh điều kiện hưởng lợi

Thông tin về những lợi ích kinh tế dành cho Iran nhanh chóng làm dấy lên nhiều ý kiến trái chiều tại Mỹ. Những người chỉ trích cho rằng chính quyền Tổng thống Donald Trump đang quay lại cách tiếp cận từng được áp dụng trong thỏa thuận hạt nhân năm 2015, tức là đổi các nhượng bộ về hạt nhân lấy việc nới lỏng sức ép kinh tế, dù chính ông Trump từng rút Mỹ khỏi thỏa thuận này trong nhiệm kỳ đầu.

Nhà Trắng bác bỏ những nhận định đó và khẳng định các thông tin về việc Iran ngay lập tức được hưởng toàn bộ lợi ích tài chính là không chính xác. Theo các quan chức Mỹ, mọi ưu đãi chỉ được triển khai theo từng giai đoạn, phụ thuộc vào mức độ tuân thủ các cam kết của Tehran trong biên bản ghi nhớ. Washington cho biết Iran chỉ có thể tiếp cận các lợi ích nếu đáp ứng đầy đủ những điều kiện đã thống nhất.

Bao gồm không phát triển vũ khí hạt nhân, vô hiệu hóa lượng vật liệu hạt nhân đã được làm giàu và không cản trở hoạt động hàng hải quốc tế tại eo biển Hormuz. Trong khi đó, truyền thông Iran khẳng định nước này sẽ sớm được tiếp cận các tài sản đang bị phong tỏa ngay sau khi ký kết biên bản ghi nhớ, nhưng phía Mỹ tiếp tục phủ nhận thông tin này, cho thấy vẫn còn nhiều khác biệt trong cách hai bên diễn giải nội dung của thỏa thuận.

Tịnh Tâm (tổng hợp)

Từ Khóa: