Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cảnh báo lượng mưa tại Bắc Bộ trong tháng 8 sẽ cao hơn trung bình nhiều năm từ 10-25%, kéo theo nguy cơ lũ quét và sạt lở đất ở mức rất cao.

Ông Nguyễn Đức Hòa, Phó Trưởng phòng Dự báo khí hậu của trung tâm, cho biết trong tháng 7 Bắc Bộ đã ghi nhận sáu đợt mưa lớn diện rộng, tập trung tại Lai Châu, Lào Cai, Quảng Ninh và Tuyên Quang. Do mưa dồn vào thời gian ngắn khiến đất tại nhiều khu vực trung du, miền núi đã ở trạng thái gần bão hòa hoặc bão hòa nước, một đợt mưa từ vừa đến to trong tháng 8 cũng đủ để kích hoạt lũ quét và sạt lở đất.

Số liệu của cơ quan khí tượng cho thấy khu vực trung du, miền núi và Tây Bắc có lượng mưa tháng 7 cao hơn trung bình 20-40%, trong khi Đông Bắc lại thấp hơn 10-20%. Đáng chú ý, số ngày mưa trong giai đoạn tháng 4-7 năm nay chỉ khoảng 60 ngày, thấp hơn mức trung bình nhiều năm là 68 ngày và thấp hơn cùng kỳ năm ngoái là 70 ngày.

Theo ông Hòa, nguyên nhân chính là rãnh áp thấp duy trì trên Bắc Bộ suốt tháng 7, nhiều thời điểm hình thành các vùng xoáy thấp ở độ cao 3.000-5.000m. Gió Đông Nam hoạt động mạnh ở tầng khí quyển 1.500-5.000m đã liên tục bổ sung ẩm, tạo điều kiện cho mưa giông phát triển mạnh ở vùng trung du và miền núi phía Bắc.

Cơ quan khí tượng xác nhận đất tại phần lớn khu vực trung du, miền núi Bắc Bộ đã suy giảm đáng kể khả năng thấm nước sau nhiều đợt mưa liên tiếp. Đây là yếu tố khiến nguy cơ thiên tai tại nhiều khu vực miền Bắc được xếp ở mức rất cao, dù số ngày mưa trong tháng có thể không nhiều.

Sự hiện diện của El Niño không đồng nghĩa mưa lớn sẽ giảm. Ông Hòa dẫn chứng năm 1997, El Niño hình thành từ tháng 4-6 nhưng lượng mưa tháng 7-8 tại Bắc Bộ vẫn cao hơn trung bình nhiều năm 10-20%; ngược lại, năm 2023, El Niño cũng xuất hiện cùng giai đoạn nhưng lượng mưa tháng 7 tại Bắc Bộ lại thấp hơn trung bình 20-50%.

El Niño hiện được dự báo tiếp tục mạnh lên, duy trì cường độ mạnh đến rất mạnh đến đầu năm 2027. Số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông từ nay đến cuối năm được dự báo thấp hơn trung bình nhiều năm, trong khi nền nhiệt cả nước có xu hướng cao hơn 0,5-1,5 độ C, có nơi cao hơn đến 2 độ C.

Mùa đông 2026-2027 được dự báo đến muộn và ấm hơn bình thường, nhưng vẫn có khả năng xuất hiện các đợt rét đậm, rét hại mạnh trong thời gian ngắn. Đối với mưa, miền Bắc tiếp tục ở mức xấp xỉ đến cao hơn trung bình nhiều năm, còn miền Trung đối diện nguy cơ thiếu mưa trong chính vụ 10-11/2026.

Cảnh báo của cơ quan khí tượng đặt ra yêu cầu rõ ràng đối với chính quyền các địa phương miền núi phía Bắc: rà soát và chủ động phương án ứng phó tại những khu vực đất đã bão hòa nước, thay vì chờ đến khi mưa lớn thực sự xảy ra. Với đất đã mất khả năng thấm nước, ranh giới giữa một cơn mưa bình thường và một thảm họa lũ quét giờ đây rất mong manh.

Ân Hồng (tổng hợp)

Từ Khóa: