Sản lượng sầu riêng Việt Nam năm 2026 dự kiến đạt 2,08 triệu tấn, trong khi giá thu mua nhiều loại giảm, buộc ngành hàng phải tính đến nguy cơ dư cung.

Đến hết tháng 7, cả nước đã thu hoạch 768.000 tấn sầu riêng và dự kiến có thêm 1,31 triệu tấn trong 5 tháng cuối năm. Tây Nguyên được dự báo đóng góp 850.000 tấn, chủ yếu trong giai đoạn tháng 8-10, làm áp lực nguồn cung tăng mạnh.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, diện tích sầu riêng cả nước hiện lên 200.000ha, gấp 2,4 lần năm 2021, nhưng mới có 129.500ha bước vào thời kỳ thu hoạch. Sản lượng năm nay được ước tính gần gấp ba mức của năm 2021, đặt ngành hàng trước bài toán tiêu thụ khi diện tích tiếp tục tăng.

Thực tế giá thu mua đã phản ánh một phần sức ép đó. Trong tháng 7, sầu riêng Ri6 loại đẹp còn 44.476 đồng/kg, giảm 1.286 đồng/kg so với tháng trước; Monthong xuống 70.762 đồng/kg, thấp hơn 8.524 đồng/kg. “Sản lượng xuất khẩu vẫn tăng, nhưng giá lại giảm mạnh nên doanh nghiệp buộc phải giảm giá thu mua”, CEO một doanh nghiệp xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc nói với báo giới.

Tăng xuất khẩu nhưng phụ thuộc thị trường lớn

Sầu riêng Việt Nam bắt đầu được xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc từ tháng 7/2022. Kim ngạch từ 180 triệu USD năm 2021 tăng lên 3,86 tỷ USD năm 2025, tức cao hơn 21 lần sau 4 năm; riêng 6 tháng đầu năm nay đạt gần 951 triệu USD, tăng 31% so với cùng kỳ, trong đó Trung Quốc chiếm 871,8 triệu USD.

Mức lợi nhuận có thời điểm vượt 1 tỷ đồng/ha đã thúc đẩy nông dân ở nhiều nơi chuyển đổi đất trồng sầu riêng. Hiện có 1.201 mã số vùng trồng đang hoạt động và hơn 1.100 mã số khác chờ Tổng cục Hải quan Trung Quốc phê duyệt.

Nhưng khoảng 90% lượng sầu riêng xuất khẩu vẫn tập trung vào Trung Quốc. Tại thị trường này, sản phẩm Việt Nam phải cạnh tranh với Thái Lan, Malaysia cùng những đối thủ mới như Philippines và Campuchia.

Điểm bất thường là kim ngạch xuất khẩu tiếp tục tăng trong khi giá trong nước lại đi xuống, có loại giảm 10.000-15.000 đồng/kg. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng diện tích được mở rộng ở nhiều địa phương còn mang tính tự phát, trong khi các khâu sản xuất, thu mua, chế biến và tiêu thụ chưa tạo được liên kết chặt chẽ.

“Nếu không có giải pháp đồng bộ, ngành hàng sầu riêng có thể đối mặt với tình trạng dư cung, giảm giá, tăng chi phí và suy giảm uy tín trên thị trường quốc tế”, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhận định.

Đắk Lắk, địa phương được xem là “thủ phủ” sầu riêng cả nước, đã triển khai chiến dịch cao điểm “30 ngày đêm” để số hóa và chuẩn hóa dữ liệu mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói từ 7/8 đến 7/9. Động thái này nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng chặt về truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm của các thị trường nhập khẩu.

Ông Đỗ Hữu Huy, Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk, cho biết: “Nếu không cập nhật, chuẩn hóa và số hóa đầy đủ dữ liệu để kết nối với hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản của Bộ thì nguy cơ bị cảnh báo, tạm dừng hoặc thu hồi mã số vùng trồng cao.”

Với diện tích đã mở rộng nhanh và sản lượng tiếp tục tăng, bài toán của ngành sầu riêng không còn chỉ nằm ở việc bán được nhiều hàng. Khả năng kiểm soát vùng trồng, chuẩn hóa dữ liệu và duy trì thị trường tiêu thụ sẽ quyết định liệu tốc độ tăng trưởng này có tạo ra giá trị bền vững hay dẫn tới dư cung, giảm giá.

Nguyễn Hiệp (tổng hợp)

Từ Khóa: