Washington chuẩn bị công bố gói biện pháp kinh tế mới nhằm gây sức ép tối đa lên Iran. Nhưng sau gần nửa thế kỷ trừng phạt, câu hỏi lớn không còn là Mỹ có thể siết Iran đến mức nào, mà là liệu sức ép kinh tế có thực sự buộc Tehran thay đổi hay chỉ kéo dài thế đối đầu.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent ngày 13/8 cho biết Washington sẽ công bố các biện pháp kinh tế mới nhằm vào Iran trong tuần tới. Theo ông, quy mô của gói biện pháp này sẽ “chưa từng thấy trong lịch sử cô lập kinh tế một quốc gia”.

Chi tiết chưa được tiết lộ, nhưng những gì được đề cập cho thấy Mỹ có thể kết hợp nhiều công cụ: trừng phạt tài chính, hạn chế kinh tế và tiếp tục gây sức ép lên hoạt động hàng hải quanh các cảng Iran và eo biển Hormuz.

Tổng thống Donald Trump ngày 14/8 cũng tuyên bố Washington đang chuẩn bị một đòn mạnh nhằm vào nền kinh tế Iran. Phó Tổng thống JD Vance cho biết chiến lược của chính quyền tập trung vào hai mục tiêu: ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân và khôi phục điều kiện lưu thông ổn định tại Hormuz.

Hormuz trở thành điểm nghẽn đặc biệt quan trọng bởi đây là tuyến hàng hải có vai trò lớn đối với thị trường năng lượng toàn cầu. Washington và Tehran hiện đưa ra những tuyên bố trái ngược về mức độ kiểm soát tuyến đường biển này.

Sức ép lớn, nhưng bài toán cũ

Iran đã trải qua nhiều thập kỷ chịu các lệnh trừng phạt của Mỹ. Từ những biện pháp ban đầu sau cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979 đến các chiến dịch gây sức ép tối đa trong những năm gần đây, mục tiêu của Washington nhìn chung vẫn là làm suy yếu khả năng tài chính của Tehran và buộc nước này thay đổi hành vi.

Tuy nhiên, kết quả không hoàn toàn như kỳ vọng.

Iran vẫn duy trì năng lực nhà nước, xây dựng các mạng lưới kinh tế để thích ứng với cấm vận và tiếp tục theo đuổi những lợi ích an ninh mà Tehran cho là sống còn.

Đây chính là thách thức đối với “đòn kinh tế chưa từng có” sắp được Washington tung ra. Trừng phạt có thể khiến nền kinh tế Iran chịu thêm tổn thất, nhưng để biến tổn thất kinh tế thành sự nhượng bộ chính trị là một câu chuyện khác.

Nếu Mỹ muốn siết mạnh hơn nữa hoạt động xuất khẩu dầu của Iran, Washington có thể phải gây sức ép với những quốc gia vẫn mua dầu Iran, trong đó có Trung Quốc. Điều này lại mở ra nguy cơ căng thẳng thương mại và địa chính trị mới.

Sau 47 năm, bài học lớn nhất có lẽ là: trừng phạt có thể làm Iran đau, nhưng chưa chắc đủ để khiến Tehran khuất phục.

Thành Luân (tổng hợp)

Từ Khóa: