Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 18/8 đăng bản đồ eo biển Hormuz với dòng chữ “lãnh thổ mới của Mỹ”, trong khi một tàu vừa qua tuyến phía nam bị trúng vật thể bay khiến một thủy thủ thiệt mạng.

Trong cùng ngày, Trung tâm Điều hành Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) xác nhận tàu di chuyển về phía nam, cách bờ biển Oman chưa đầy 1 hải lý, bị đánh trúng khiến khoang máy hư hại. Vụ việc xảy ra vài giờ sau tuyên bố của ông Trump rằng “eo biển vẫn mở cửa và hoạt động bình thường, mọi thủy lôi đã được gỡ bỏ hoặc kích nổ”.

Trong bài đăng trên Truth Social, ông Trump viết: “Không có cuộc đàm phán nào với Cộng hòa Hồi giáo Iran đang diễn ra hoặc được lên lịch. Lệnh phong tỏa hải quân vẫn được duy trì đầy đủ hiệu lực”. Lực lượng tuần duyên Oman sau đó hỗ trợ những thủy thủ còn lại, trong khi tuyến phía nam vốn được quân đội Mỹ hộ tống vẫn xảy ra vụ tấn công.

Ý tưởng tuyên bố Hormuz là lãnh thổ Mỹ được ông Trump đưa ra lần đầu ngày 14/8 và nhắc lại tại Phòng Bầu dục ngày 17/8. Khi đó, ông nói: “Ý tôi là chúng tôi đang kiểm soát nó bằng lệnh phong tỏa, và tôi thích ý tưởng tuyên bố đây là lãnh thổ của Mỹ”.

Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi bác bỏ ý tưởng này ngay sau đó, tuyên bố: “Hormuz không thể bị chiếm bằng một bài đăng mạng xã hội, tàu sân bay, sắc lệnh hay bài phát biểu tranh cử”.

Những tuyên bố đặt cạnh diễn biến trên biển

Theo dữ liệu được công bố, từ ngày 13/4, lệnh phong tỏa hải quân Mỹ đã khiến 85 tàu bị chặn kiểm tra và 3 tàu bị bắt giữ. Phía Mỹ ước tính biện pháp này gây thiệt hại khoảng 500 triệu USD mỗi ngày cho Iran, trong khi Tehran duy trì một tuyến hàng hải hạn chế ở phía bắc eo biển.

Iran cảnh báo không bảo đảm an toàn cho những tàu quá cảnh mà không thông báo trước. Tuần trước, Iran và Oman, hai quốc gia duy nhất giáp eo biển, thống nhất lộ trình cho một tuyến hàng hải mới mà không đề cập vai trò của Mỹ.

Bản đồ thể hiện các tuyến đường hàng hải di chuyển qua khu vực eo biển Hormuz. (Ảnh minh họa: MUC)

Một mâu thuẫn khác xuất hiện trong chính các phát biểu của phía Mỹ. Một ngày trước khi ông Trump nói “không có cuộc đàm phán nào”, Jared Kushner, con rể kiêm cố vấn cấp cao của Tổng thống, lại nói có những cuộc trò chuyện “mạnh mẽ” với Iran.

Fox News trước đó dẫn nguồn từ ông Trump cho biết Washington vẫn duy trì một kênh liên lạc ngầm với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), trong đó quan chức hai bên “nói chuyện trực tiếp”. Các nguồn tin Mỹ giấu tên sau đó cho biết đã có những trao đổi “tích cực”, nhưng ông Trump quyết định trì hoãn và yêu cầu đội ngũ không tiếp xúc thêm cho đến khi Iran “sẵn sàng đạt thỏa thuận”.

Tuyên bố về thủy lôi cũng gặp một diễn biến khác ngay trong ngày 18/8. Một tàu hư hại khoang máy và một thủy thủ thiệt mạng trên tuyến phía nam, trong khi Qatar cho biết đang thúc đẩy thỏa thuận giữa Iran và Oman để tạo bước đệm nối lại đàm phán chấm dứt chiến tranh Trung Đông.

Vũ Quyến (tổng hợp).

Từ Khóa: