Trận lũ quét dữ dội từ khối băng vỡ trên dãy Himalaya đã khiến gần 600 người thiệt mạng tại khu vực biên giới Nepal – Trung Quốc, trong khi hơn 2.500 người vẫn mất liên lạc.

Theo giới chức hai nước, tính đến sáng 29/8 (giờ Hà Nội), Nepal ghi nhận ít nhất 579 người chết, còn Trung Quốc có 5 nạn nhân. Hơn 2.500 người, trong đó có hàng trăm công dân nước ngoài, vẫn chưa được tìm thấy.

Thảm họa xảy ra sáng 26/8, sau khi một khối băng lớn trên đỉnh Langtang Lirung sụp xuống, kéo theo bùn đất, đá tảng và nước lũ cuồn cuộn qua các khu dân cư dọc sông Trishuli. Nhà địa chất Jakob Steiner thuộc Đại học Graz (Áo), chia sẻ với CBS News, mô tả cảnh tượng giống một vụ nổ bom khi khối băng đổ xuống từ độ cao lớn.

Vì sao lũ băng trở thành mối đe dọa lớn ở Himalaya?

Khu vực xảy ra thảm họa từng được giới khoa học cảnh báo là điểm nóng về rủi ro băng hà. Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), vụ băng vỡ tạo rung chấn tương đương động đất 5,2 độ. Ban đầu, hiện tượng này bị nhầm với một trận động đất trước khi các trạm địa chấn xác định nguyên nhân thực sự.

Khối băng và đá rơi xuống sông Lhende Khola, một nhánh của sông Bhote Koshi, cuốn theo bùn đất và đá lớn, hình thành dòng lũ quét dài hơn 70km qua các huyện Rasuwa và Nuwakot của Nepal.

Khu vực này từng hứng thảm họa tương tự. Tháng 7/2025, một trận lũ do hồ băng tan đã cuốn trôi cầu Hữu nghị nối Nepal với Trung Quốc. Khi đó, các chuyên gia thuộc Trung tâm Phát triển miền núi tổng hợp quốc tế (ICIMOD) cảnh báo tần suất lũ băng hà tại dãy Hindu Kush Himalaya đang tăng với tốc độ “chưa từng có” do nhiệt độ tăng nhanh.

Theo phân tích của Al Jazeera dựa trên số liệu quan trắc, mực nước sông Trishuli đã tăng tới 9m chỉ trong 30 phút khi lũ tràn xuống.

Công tác cứu hộ hiện diễn ra trong điều kiện đặc biệt nguy hiểm. Lực lượng chức năng vừa phải tìm kiếm người mất tích, vừa đề phòng nguy cơ lũ tiếp tục xảy ra.

Tại khu vực cửa khẩu Gyirong, giới chức Trung Quốc từng tạm dừng cứu hộ do lo ngại một hồ nước mới hình thành sau vụ vỡ băng có thể tràn bờ. Sau đó, nguy cơ này được đánh giá là “có thể kiểm soát”.

Số thương vong vẫn thay đổi theo từng giờ do nhiều khu vực bị cô lập, đường sá và cầu cống bị phá hủy khiến lực lượng cứu hộ chưa thể tiếp cận. Ông David Fisher, Trưởng đại diện Hiệp hội Chữ thập đỏ và Lưỡi liềm đỏ quốc tế (IFRC) tại Nepal, cho biết thiệt hại là vô cùng lớn, với hàng nghìn ngôi nhà bị phá hủy hoặc hư hỏng nặng. Ông cảnh báo số người chết nhiều khả năng còn tăng.

Đến nay, hơn 3.700 người đã được giải cứu. Trong số này có hàng chục người từng mắc kẹt nhiều ngày trong một đường hầm thuộc nhà máy thủy điện Thượng Trishuli-1.

Chính phủ Nepal đã chấp nhận hỗ trợ từ các đội cứu hộ và chuyên gia quốc tế. Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng tuyên bố sẵn sàng gửi “bất kỳ sự trợ giúp nào” mà Nepal cần.

Thảm họa để lại những đống đổ nát dọc sông Trishuli, đồng thời đặt ra câu hỏi về khả năng cảnh báo sớm trước nguy cơ lũ băng ngày càng gia tăng trong bối cảnh khí hậu biến đổi.

Nguyễn Lan (tổng hợp)