TPHCM – Căn nhà 183/4 đường 3 Tháng 2 từng che giấu một hầm vũ khí của Biệt động Sài Gòn, nơi lưu giữ hơn 21.000 viên đạn cùng nhiều vũ khí và vật tư.

Giữa năm 1964, đơn vị Bảo đảm chiến lược Biệt động thành phố, bí số J9-T700, mua lại căn nhà lợp tôn rộng 12×5 m để làm cơ sở hoạt động. Đầu năm 1965, chiến sĩ Đỗ Văn Căn, bí danh Ba Mủ, được giao đào hầm ngay dưới nền phòng khách và hoàn thành công việc sau 25 đêm.

Căn nhà nằm trong con hẻm ở khu vực nay thuộc phường Hòa Hưng, TP.HCM, từng được sử dụng làm nơi sinh sống của gia đình ông Căn, người làm nghề ép đế giày cao su. Chính hoạt động sản xuất diễn ra thường ngày đã tạo nên lớp vỏ bình thường cho một cơ sở hậu cần bí mật.

Bức ảnh lưu niệm của ông Đỗ Văn Căn và bà Nguyễn Thị Cúc được trưng bày quan trọng. (Ảnh minh họa: MUC)

Đầu năm 1965, ông Căn một mình đào hầm dưới nền phòng khách trong 25 đêm. Cửa hầm chỉ rộng 0,4×0,6 m, được ngụy trang dưới bộ bàn giữa nhà nên gần như không tạo ra dấu hiệu khác thường.

Đến tháng 5/1965, căn hầm hoàn thiện với chiều dài 2,2 m, rộng 1,8 m và sâu 1,7 m, kèm lỗ thông hơi để phục vụ việc bảo quản vũ khí trong thời gian dài. Từ tháng 7 cùng năm, vũ khí được chuyển về đây cất giữ, phục vụ công tác chuẩn bị cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.

Một lớp vỏ đời thường che giấu kho vũ khí

Vũ khí và lựu đạn được trưng bày tại hầm chứa của Biệt động Sài Gòn. (Ảnh minh họa: MUC)

“Theo thông tin tại di tích, số vũ khí và vật tư từng được cất giữ trong hầm gồm 7 súng AK, một súng ngắn, khoảng 21.000 viên đạn, 50 quả lựu đạn, 50kg thuốc nổ, cùng một số quân trang, quân dụng và vật tư y tế phục vụ chiến đấu gần một thập kỷ, căn hầm vẫn không bị phát hiện dù từng bị mật vụ chính quyền Sài Gòn theo dõi trong nhiều tháng. Bí mật này tiếp tục được giữ đến Chiến dịch Hồ Chí Minh tháng 4/1975.

Năm 1998, hầm bí mật chứa vũ khí giai đoạn 1965-1975 tại đây được xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia. Hiện di tích mở cửa miễn phí cho người dân và du khách; theo nhân viên Trung tâm Cung ứng dịch vụ Văn hóa – Thể thao phường Hòa Hưng, trường học, cơ quan muốn tổ chức lễ kết nối hoặc sinh hoạt truyền thống chỉ cần liên hệ trước để được sắp xếp.

Căn hầm này cũng cho thấy mạng lưới hậu cần bí mật của Biệt động Sài Gòn từng được tổ chức ngay giữa nội đô. Cách đó không xa, căn nhà số 287/70 đường Nguyễn Đình Chiểu do ông Trần Văn Lai xây dựng từng là nơi cất giấu hơn 2 tấn vũ khí phục vụ trận đánh Dinh Độc Lập.

Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở lượng vũ khí từng được cất giữ, mà còn ở cách căn hầm tồn tại phía dưới một cơ sở ép đế giày hoạt động bình thường. Gần một thập kỷ, những tiếng máy sản xuất hằng ngày đã trở thành phần của lớp vỏ che giấu một kho vũ khí ngay giữa khu vực được kiểm soát chặt chẽ.

Nguyễn Quyến (tổng hợp)

Từ Khóa: