Một khối băng khổng lồ tách khỏi đỉnh Langtang Lirung thuộc dãy Himalaya, kéo theo lở đất và lũ quét khiến hàng trăm người thiệt mạng và hàng nghìn người mất tích tại khu vực biên giới Nepal và Trung Quốc.

Khối băng sụp đổ từ đỉnh Langtang Lirung rơi xuống sông Lhende Khola, sau đó dòng lũ chảy vào hệ thống sông Bhote Koshi và Trishuli. Các trạm địa chấn ghi nhận rung chấn mạnh 5,2 độ vào sáng 26/8 tại khu vực biên giới Nepal và Tây Tạng. Nguyên nhân được xác định là phần dưới lưỡi sông băng ở độ cao khoảng 5.200m mất điểm tựa do lớp đá bên dưới sụp đổ, khiến khối băng rơi tự do rồi hình thành một con đập tạm chắn ngang dòng sông trước khi vỡ.

Khối băng tách rời có diện tích khoảng 20 hecta, tương đương 28 sân bóng đá, và dài khoảng 930m. Nó rơi tự do 1.200m từ sườn núi cao thứ 99 thế giới xuống thung lũng bên dưới, tạo ra chuỗi phản ứng dây chuyền chỉ trong ít phút. “Về cơ bản, phần dưới của lưỡi sông băng đã tách rời do đá bên dưới bị sụp đổ. Vì vậy, sông băng không còn gì để tựa vào. Khối băng và đá đó rơi tự do 1.200 m, tạo thành một con đập chắn ngang dòng sông. Khi con đập vỡ, lượng nước tích tụ đã tràn ra tạo thành lũ quét”, Jakob Steiner, nhà địa chất học tại Đại học Graz (Áo), giải thích.

Dòng lũ lao xuống thung lũng dốc đứng với tốc độ hơn 160km/h, cuốn theo sỏi đá và thân cây lớn, tạo ra sóng lũ cao tới 21m. Tốc độ tàn phá vượt xa khả năng ghi nhận tại chỗ: chỉ 13 phút sau khi khối băng sụp, trạm theo dõi mực nước ở Syabrubesi, Rasuwa đã bị phá hủy và ngừng truyền dữ liệu.

Đến 9h05 cùng ngày, cơ quan chức năng mới nhận được thông tin về trận lũ lớn trên sông Bhotekoshi bắt nguồn từ Tây Tạng. Trong 30 phút tiếp theo, mực nước sông dâng cao tới 9m, cuốn phăng cầu đường, san phẳng nhiều thị trấn và gây hư hại cho các nhà máy thủy điện lớn tại khu vực biên giới.

Giới chức Nepal hôm 29/8 thông báo số người thiệt mạng tại nước này là 669, cùng 2.426 trường hợp mất tích. Trung Quốc cũng ghi nhận 7 người thiệt mạng và 554 người mất tích trong cùng thảm họa.

Khoảng cách giữa tốc độ vỡ của khối băng và tốc độ con người có thể phản ứng là điều đáng nhìn thẳng: một sự cố kéo dài chưa đầy 15 phút đã vô hiệu hóa trạm quan trắc gần nhất, khiến cảnh báo đến cơ quan chức năng chậm hơn nhiều so với tốc độ lũ. Hãng thông tấn nhà nước Trung Quốc Xinhua hôm 29/8 công bố video quay trước đó hai ngày tại huyện Cát Long, khu tự trị Tây Tạng, cho thấy đám mây bụi bốc lên cuồn cuộn ngay tại vị trí xảy ra sự cố. Kang Shichang, giám đốc Viện Thảm họa và Môi trường Miền núi thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, xác nhận vị trí đám mây bụi trong video trùng khớp với khu vực được xác định là nơi phát sinh thảm họa hôm 26/8.

Hà Lê (tổng hợp)

Từ Khóa: