Sở Đúc tiền Mỹ (US Mint) đã đưa đồng xu 1 USD in chân dung Tổng thống Donald Trump vào lưu thông, trong khi cách diễn giải quy định về người còn sống trên tiền tệ đang gây tranh luận.

Ngày 2/9, US Mint mở bán các cuộn và túi đồng xu này từ 12h trưa theo giờ miền Đông nước Mỹ, tương đương 23h cùng ngày tại Hà Nội. Cơ quan này xác nhận đồng xu được lưu hành thực tế, thay vì chỉ phát hành với mục đích sưu tầm.

Một cuộn 25 đồng được bán với giá 61 USD, còn túi 100 đồng có giá 154,5 USD, đều cao hơn đáng kể so với mệnh giá. Trong lô đầu tiên, 250.000 đồng được đúc riêng vào ngày Quốc khánh Mỹ 4/7, mang dấu hiệu “July 4th” và được phân bổ ngẫu nhiên trong các cuộn, túi.

Mặt trước đồng xu là chân dung ông Trump cùng các dòng chữ “Liberty”, “In God We Trust” và hai mốc 1776-2026. Mặt sau sử dụng hình con dấu Tổng thống Mỹ với đại bàng, cành ô liu, bó tên và khiên mang số “250”; chân dung Trump do họa sĩ trưởng Joseph Menna thực hiện dựa trên một bức ảnh chính thức của Nhà Trắng.

Thiết kế này đã được công bố từ tháng 10 năm ngoái và được Ủy ban Mỹ thuật Liên bang phê duyệt vào tháng 3 năm nay. Nó nằm trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 250 năm lập quốc Mỹ do Bộ Tài chính Mỹ, đứng đầu là Bộ trưởng Scott Bessent, triển khai.

Tranh luận không dừng ở mẫu thiết kế. Trước đó, ông Bessent từng tiết lộ kế hoạch phát hành tờ 250 USD in hình Trump vào tháng 5, trong khi Bộ Tài chính hồi tháng 3 thông báo tiền giấy Mỹ sắp tới sẽ mang chữ ký của ông, dù ông đang tại nhiệm.

Khoảng trống trong quy định trở thành điểm tranh cãi

Mỹ có truyền thống hơn hai thế kỷ không đưa người còn sống lên tiền tệ. Đạo luật năm 1866 cấm khắc họa chân dung người còn sống trên tiền, còn đạo luật về đồng 1 USD hình tổng thống năm 2005 quy định không được đưa hình tổng thống đang tại vị hoặc người mới qua đời chưa quá hai năm lên đồng xu.

Chính quyền Trump dựa vào Đạo luật Tái thiết kế Đồng xu Sưu tập lưu hành năm 2020, quy định cho phép Bộ Tài chính đúc đồng 1 USD kỷ niệm 250 năm lập quốc trong năm 2026 nhưng chỉ cấm hình người còn sống ở mặt sau. Chân dung Trump lại nằm ở mặt trước.

Cách diễn giải này không nhận được sự đồng thuận của một số học giả. Ông Alan Stahl, cựu quản lý bộ sưu tập tiền học tại Đại học Princeton, nhận định việc một lãnh đạo đương nhiệm tự đưa hình ảnh mình lên tiền tệ “sẽ bị hiểu là dấu hiệu của việc cai trị cá nhân thay vì nhân danh nhân dân, một biểu hiện của chế độ quân chủ”.

Ông Gabriel Mathy, phó giáo sư kinh tế tại Đại học American, cho rằng việc không đưa hình tổng thống đương nhiệm lên tiền “là phần quan trọng và lâu bền trong lịch sử nước Mỹ với tư cách một nền cộng hòa”. Ông cũng lưu ý chưa rõ ai có đủ tư cách pháp lý để khởi kiện vụ việc này ra tòa.

Ngoài vấn đề pháp lý, quy trình phê duyệt cũng bị đặt câu hỏi. Bộ trưởng Bessent bị cho là đã không đưa thiết kế qua thẩm định của Ủy ban Cố vấn Thiết kế Tiền xu Công dân, cơ quan lưỡng đảng gồm 11 thành viên do Quốc hội lập ra để tư vấn về mẫu tiền tệ.

Như vậy, đồng xu đã được bán và lưu hành, nhưng tranh luận về căn cứ pháp lý và quy trình phát hành vẫn chưa khép lại.

Vũ Quyến (tổng hợp).

Từ Khóa: