Mỏ sắt Thạch Khê được Hà Tĩnh đóng cửa sau 17 năm dự án cũ đình trệ, ngay sau đó Vinmetal Hà Tĩnh nộp hồ sơ xin khai thác khu mỏ.

Quyết định đóng cửa mỏ sắt Thạch Khê do Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh Hồ Huy Thành ký ngày 11/9 và công bố ngày 19/9, áp dụng với 527ha thuộc giấy phép cấp ngày 24/2/2009 cho Công ty CP Sắt Thạch Khê (TIC). Việc đóng cửa nhằm xác nhận trữ lượng, khối lượng quặng đã khai thác và bàn giao nguyên trạng diện tích để thực hiện dự án mới theo chủ trương của Bộ Chính trị và Chính phủ hồi tháng 8.

Bộ Công Thương sau đó công khai hồ sơ của Công ty CP Công nghiệp Vinmetal Hà Tĩnh, doanh nghiệp thuộc hệ sinh thái Vingroup, xin khai thác quặng sắt tại khu vực này. Trong 8 ngày, các tổ chức, cá nhân khác có thể nộp hồ sơ cạnh tranh.

Khu vực mỏ sắt Thạch Khê tại Hà Tĩnh, nơi 527 ha được bàn giao để thực hiện dự án mới. (Ảnh minh họa: MUC)

Từ năm 1960, khi các nhà địa chất phát hiện vỉa quặng lớn ven biển Thạch Hà, mỏ Thạch Khê được đặt kỳ vọng trở thành nguồn nguyên liệu quan trọng cho ngành luyện kim. Với trữ lượng ước tính khoảng 544 triệu tấn, đây từng được xem là mỏ sắt lớn nhất Đông Nam Á.

Năm 2008, TIC được cấp phép khai thác với tổng vốn đầu tư đăng ký gần 14.500 tỷ đồng. Nhưng trong giai đoạn 2008-2011, dự án chỉ bóc khoảng 12,7 triệu m3 đất tầng phủ, xuống độ sâu -34m so với mực nước biển và thu hồi 3.000 tấn quặng.

Tháng 11/2021, dự án phải tạm dừng để thẩm định lại thiết kế kỹ thuật và tái cơ cấu cổ đông TIC. Trong thời gian dự án đình trệ, hàng nghìn hộ dân vùng bãi ngang chịu cảnh quy hoạch treo, thiếu đất sản xuất.

Đầu tháng 5/2026, Chính phủ yêu cầu xử lý dứt điểm dự án trong năm. Đến ngày 3/7, Sở Tài chính Hà Tĩnh chấm dứt hoạt động dự án TIC vì chậm tiến độ kéo dài và thu hồi giấy chứng nhận đầu tư cấp từ năm 2008.

Quy mô tài nguyên và khoảng cách với khai thác thực tế

Đến thời điểm đóng cửa, khoảng cách giữa quy mô mỏ và kết quả khai thác của dự án cũ vẫn rất lớn. Trữ lượng ước tính 544 triệu tấn, trong khi TIC chỉ thu hồi được 3.000 tấn quặng trong giai đoạn khai thác ban đầu.

Theo nội dung bài gốc, giới chuyên gia luyện kim đánh giá quặng manhetit, hematit tại Thạch Khê tương đối sạch và phù hợp với một số dòng thép cao cấp. Đại diện Tập đoàn Hòa Phát từng cho rằng nguồn quặng này có thể phục vụ sản xuất thép làm tanh bố lốp ô tô, thép đường ray cao tốc, những loại nguyên liệu mà ngành thép trong nước vẫn phải nhập khẩu.

Hòa Phát hồi tháng 5 từng ngỏ ý cùng Thaco, TKV tham gia tái cơ cấu TIC. Nhưng khi mỏ cũ vừa được đóng cửa, Vinmetal Hà Tĩnh đã nộp hồ sơ xin khai thác khu vực này.

Đoàn công tác xem bản đồ khu vực mỏ sắt Thạch Khê trong chuyến khảo sát thực địa. (Ảnh minh họa: MUC)

Vinmetal đang triển khai tổ hợp thép gần 80.000 tỷ đồng tại Khu kinh tế Vũng Áng, đặt mục tiêu vận hành giai đoạn đầu từ năm 2027. Doanh nghiệp này do ông Phạm Nhật Quân Anh, con trai cả Chủ tịch Vingroup Phạm Nhật Vượng, làm Tổng giám đốc.

Vùng quặng nằm gần tổ hợp thép khiến đề xuất của Vinmetal khác về cách tiếp cận so với dự án TIC trước đây: nguồn nguyên liệu có thể được đặt trong cùng một chuỗi với khâu sản xuất thép. Tuy nhiên, việc nộp hồ sơ chưa đồng nghĩa quyền khai thác đã được xác lập.

Sau hơn sáu thập kỷ kể từ khi phát hiện mỏ và 17 năm kể từ khi dự án được cấp phép, Thạch Khê bước sang một giai đoạn khác. Điều cần được kiểm chứng lúc này là liệu kế hoạch mới có biến trữ lượng nằm dưới lòng đất thành năng lực sản xuất thực tế hay lại tạo thêm một vòng chờ đợi.

Vũ Hiếu (tổng hợp)

Từ Khóa: