Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) vừa hướng dẫn cụ thể các vướng mắc liên quan đăng ký và bán điện dư từ hệ thống điện mặt trời mái nhà, trong bối cảnh tỷ lệ khách hàng đăng ký vẫn rất thấp sau khi Nghị định 243 có hiệu lực.

Theo EVN, đến hết tháng 8/2026, cả nước có 134.410 hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ, với tổng công suất hơn 11.450 MWp. Từ ngày Nghị định 243/2026/NĐ-CP có hiệu lực, 26/6/2026, đến hết tháng 7/2026, có thêm 5.928 hệ thống, công suất khoảng 213,9 MWp. Tuy nhiên, số đăng ký bán điện dư chỉ chiếm khoảng 1,2%. EVN cho rằng con số thực tế có thể cao hơn do nhiều hộ chưa thông báo theo quy định.

Gỡ vướng từ thủ tục bán điện dư

Nghị định 243/2026/NĐ-CP sửa đổi Điều 14 Nghị định 58/2025/NĐ-CP, nâng tỷ lệ điện dư được phép bán lên lưới từ 20% lên tối đa 50% sản lượng phát ra. Quy định áp dụng với hộ gia đình, công trình đấu nối hạ áp và tài sản công.

Từ khi nghị định có hiệu lực đến hết ngày 31/12/2030, bên mua và bên bán có thể thỏa thuận tỷ lệ cao hơn 50% nếu lưới điện tại điểm đấu nối đủ khả năng tiếp nhận và vận hành an toàn. Sau thời điểm này, tỷ lệ tối đa trở lại 50%.

Dù quy định đã được nới, số khách hàng đăng ký bán điện dư vẫn thấp. EVN cho biết nguyên nhân chủ yếu là khách hàng chưa nắm rõ thủ tục, điều kiện và giá mua điện dư; một số hệ thống đã lắp đặt nhưng chưa thực hiện bước đăng ký bắt buộc. Hồ sơ kỹ thuật cũng phụ thuộc nhiều vào đơn vị thi công.

Bộ Công Thương đã đề nghị UBND các tỉnh khẩn trương xây dựng chính sách hỗ trợ hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà, đồng thời tuyên truyền để người dân tiếp cận cơ chế mới. Đáng chú ý, hệ thống kết hợp pin lưu trữ (BESS) trước năm 2030 có thể được hưởng cơ chế bán điện dư với tỷ lệ cao hơn 50%.

Chính sách được mở rộng nhưng tỷ lệ đăng ký bán điện dư chưa tăng tương ứng. Nếu trước đây mức trần 20% được xem là một trở ngại, thì nay tỷ lệ đã nâng lên 50%, thậm chí có thể cao hơn theo thỏa thuận, song số đăng ký vẫn thấp. Điều này cho thấy vướng mắc còn nằm ở thủ tục, nhận thức và việc hướng dẫn tại cơ sở.

Đối với điện mặt trời mái nhà tại công trình tài sản công, EVN cho biết các Tổng công ty Điện lực chỉ mua bán điện theo thẩm quyền được phân cấp, không thẩm định hoặc quyết định việc quản lý, sử dụng tài sản công thay cơ quan có thẩm quyền. Bên bán điện dư phải chịu trách nhiệm về tính đầy đủ, chính xác và hiệu lực pháp lý của hồ sơ, đồng thời làm việc với cơ quan quản lý tài sản công nếu phát sinh vướng mắc.

Nguyễn Lan (tổng hợp)