AI đang giúp bác sĩ giảm những phần việc thủ công và hỗ trợ xử lý dữ liệu y khoa, mở ra một cách hành nghề mới nhưng không lấy đi vai trò quyết định của người thầy thuốc.

Hơn 20 năm trước, ý tưởng đưa AI vào y khoa từng bị xem là “viển vông”; nay công nghệ đã có mặt từ phòng khám, phòng mổ đến trạm y tế xã. Năm 2026, Bộ Y tế xác định AI là một đột phá chiến lược và bắt đầu xây dựng mạng lưới V-RHAIN, hướng tới hơn 3.300 trạm y tế cơ sở trên cả nước

Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết việc khởi động V-RHAIN là bước đầu triển khai thỏa thuận Quốc gia Tiên phong giữa Việt Nam và tổ chức HealthAI, đưa Việt Nam trở thành một trong 10 quốc gia tham gia mạng lưới quản trị AI y tế toàn cầu. Mục tiêu trước mắt không phải trao việc khám chữa bệnh cho máy, mà đưa những công cụ cần thiết đến gần hơn với người dân, nhất là tại tuyến cơ sở.

Trong một buổi khám, có những công việc không trực tiếp quyết định sự sống còn của người bệnh nhưng lại chiếm không ít thời gian của bác sĩ. AI tạo sinh và AI tác nhân có thể ghi nhận cuộc trò chuyện giữa thầy thuốc với bệnh nhân, tóm tắt rồi cấu trúc thông tin để hỗ trợ hoàn thiện bệnh án; những hệ thống tích hợp AI trong X-quang, siêu âm, CT và MRI cũng giúp bác sĩ có thêm công cụ xử lý kết quả.

Từ tháng 7/2025, một bệnh viện lớn tại Hà Nội đã thử nghiệm AI trong khám chữa bệnh. Đến đầu năm 2026, hướng đi này được đặt trong chương trình rộng hơn, với 3.321 trạm y tế xã, phường là trọng tâm và các ứng dụng tầm soát lao, tim mạch, tư vấn dinh dưỡng cộng đồng, hỗ trợ chẩn đoán suy thận cấp, suy hô hấp cùng trợ lý ảo vận hành trạm y tế.

Điều đáng chú ý là càng tiến gần những khâu quan trọng, ranh giới giữa máy và người càng cần được giữ rõ. AI có thể đối chiếu triệu chứng, xét nghiệm với lượng dữ liệu lớn để đưa ra các khả năng chẩn đoán; khi kê đơn, công nghệ còn có thể kiểm tra đồng thời tiền sử bệnh, chức năng gan thận, cân nặng, liều lượng, chống chỉ định, tương tác thuốc và quy định bảo hiểm y tế.

Nhưng sau tất cả những phép tính ấy, người ký và chịu trách nhiệm vẫn là bác sĩ. Đơn thuốc do AI đề xuất phải được thầy thuốc chuẩn y, bởi sức khỏe của người bệnh không thể chỉ được quyết định bằng một kết quả do máy đưa ra.

Ngành y cũng đứng trước một bài toán khác: xây dựng AI theo một hướng thống nhất hay để từng bệnh viện tự lựa chọn giải pháp. Kinh nghiệm từ thời kỳ đầu triển khai bệnh án điện tử cho thấy sự phân tán có thể tạo ra nhiều cách làm khác nhau; trong khi đó, nhiều lệnh gọi AI hiện vẫn phải xử lý qua trung tâm dữ liệu của các hãng công nghệ nước ngoài và phát sinh chi phí theo lượt sử dụng.

Theo Chỉ thị 07/CT-TTg, các bệnh viện được yêu cầu hoàn thành hồ sơ bệnh án điện tử, không dùng bệnh án giấy, chậm nhất vào tháng 9/2025. Từ nền móng đó, AI có thể tiếp tục giúp ngành y giảm việc nhập liệu, khai thác dữ liệu tốt hơn và đưa thêm công cụ hỗ trợ đến tuyến cơ sở.

Có lẽ điều thay đổi trước tiên không phải chiếc áo blouse của bác sĩ, mà là cách họ làm việc mỗi ngày. Máy có thể giúp nhìn nhanh hơn, nhớ nhiều hơn và kiểm tra kỹ hơn; còn sự lựa chọn cuối cùng vẫn cần một người thầy thuốc đứng phía sau người bệnh.

Vũ Quyến (tổng hợp).

Từ Khóa: