Từ làm sai lệch hồ sơ để hưởng lợi đến lập bệnh án khống phục vụ thanh toán bảo hiểm hoặc xin hoãn chấp hành án, nhiều lãnh đạo bệnh viện và bác sĩ đã bị khởi tố.

Ngày 28/8, Công an tỉnh Ninh Bình cho biết Cơ quan CSĐT đã khởi tố Vũ Văn Trình, Giám đốc Bệnh viện Chỉnh hình và Phục hồi chức năng Tam Điệp, cùng bác sĩ Tạ Minh Vương về hành vi Giả mạo trong công tác.

Kết quả điều tra ban đầu xác định hai bị can bị cáo buộc lợi dụng chức vụ, quyền hạn để sửa đổi, làm sai lệch hồ sơ bệnh án nhằm vụ lợi. Hành vi này được cơ quan điều tra xác định có liên quan đến hoạt động khám, chữa bệnh và thanh toán bảo hiểm y tế.

Đây không phải lần đầu vụ án tại bệnh viện này được khởi tố. Ngày 13/8, vụ án Giả mạo trong công tác xảy ra tại Bệnh viện Chỉnh hình và Phục hồi chức năng Tam Điệp đã được khởi tố.

Từ hồ sơ ghi khống đến tiền bảo hiểm và việc hoãn án

Nhìn lại một số vụ án từ năm 2025 đến nay, bệnh án xuất hiện ở nhiều vị trí khác nhau trong các hành vi bị cáo buộc. Có hồ sơ được dùng để tạo căn cứ thanh toán từ quỹ BHYT, có hồ sơ phục vụ yêu cầu chi trả bảo hiểm nhân thọ, trong khi một số bệnh án khác được lập để những người đã bị kết án tù làm thủ tục xin hoãn chấp hành án.

Tại Bệnh viện Đa khoa Vùng Tây Nguyên, một số lượng lớn hồ sơ bệnh án được xác định có nội dung ghi khống.

Theo điều tra, trong nhiều tháng năm 2024, máy tán sỏi laser của bệnh viện bị hỏng nên không thể sử dụng. Dù vậy, Nguyễn Ngọc Hoàng, Trưởng khoa Ngoại thận – Tiết niệu và Bùi Ngọc Đức, Trưởng khoa Phẫu thuật – Gây mê hồi sức bị cáo buộc chỉ đạo thực hiện các ca tán sỏi trái quy trình, đồng thời thể hiện trong hồ sơ rằng người bệnh đã được tán sỏi bằng máy laser.

Cơ quan điều tra xác định có 255 hồ sơ bệnh án ghi khống nội dung này. Trong số đó, 235 hồ sơ thuộc diện BHYT đã được Bảo hiểm xã hội tỉnh Đắk Lắk thanh toán hơn 273,9 triệu đồng.

Ngày 22/9/2025, hai trưởng khoa bị khởi tố, bắt tạm giam để điều tra về hành vi Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ.

Vụ án sau đó được mở rộng. Đầu tháng 10/2025, Nguyễn Đăng Giáp, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Vùng Tây Nguyên, cũng bị khởi tố, bắt tạm giam về hành vi Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng.

Tại Hưng Yên, hồ sơ bệnh án khống lại được xác định là một phần trong vụ án liên quan bảo hiểm nhân thọ.

Tháng 4/2026, Công an tỉnh Hưng Yên khởi tố Phạm Thành Nam, Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Hưng Nhân, và Nguyễn Đức Nhất, nguyên cán bộ một cơ sở y tế, về tội Giả mạo trong công tác.

Trước đó, 7 bác sĩ khác cũng đã bị khởi tố cùng tội danh. Theo cơ quan điều tra, các bác sĩ bị cáo buộc tham gia hợp thức hóa thông tin trong nhiều hồ sơ bệnh án khống.

Những hồ sơ này sau đó được cho là phục vụ việc lập yêu cầu để một công ty bảo hiểm nhân thọ thanh toán quyền lợi, qua đó chiếm đoạt tiền.

Một hướng sử dụng bệnh án giả khác được thể hiện trong vụ án do Công an tỉnh Bắc Ninh điều tra, liên quan đến cán bộ Bệnh viện Phổi Hà Nội.

Tháng 10/2025, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh khởi tố Hoàng Văn Huấn, Phó Giám đốc Bệnh viện Phổi Hà Nội, và Lã Đức Mạnh, điều dưỡng của bệnh viện, về tội Giả mạo trong công tác.

Theo kết quả điều tra, hai người bị cáo buộc làm giả bệnh án lao phổi cho một số người đã bị kết án tù. Những người này không đến khám, điều trị nhưng hồ sơ vẫn có kết quả xét nghiệm, bệnh án và phiếu chăm sóc.

Các tài liệu được dùng làm căn cứ đề nghị hoãn chấp hành án phạt tù trong thời gian từ 6 đến 12 tháng. Giá mỗi hồ sơ bệnh án giả, theo cơ quan điều tra, dao động từ vài chục đến hàng trăm triệu đồng.

Như vậy, cùng là một loại tài liệu ghi nhận quá trình khám và điều trị, nhưng bệnh án trong các vụ việc trên bị cáo buộc đã được biến thành căn cứ cho những mục đích hoàn toàn khác: thanh toán tiền BHYT, nhận quyền lợi bảo hiểm hoặc tạo điều kiện hoãn chấp hành án.

Trách nhiệm không chỉ nằm ở người trực tiếp sửa hồ sơ

Trao đổi với VietNamNet, luật sư Nguyễn Thanh Hải, Giám đốc Công ty Luật TNHH An Hoàng Gia (Đoàn Luật sư TP Hà Nội), cho rằng hồ sơ bệnh án có vai trò quan trọng trong việc ghi nhận quá trình khám, chẩn đoán và điều trị. Khi tài liệu này bị cố ý can thiệp, làm sai lệch để vụ lợi, người thực hiện có thể phải chịu trách nhiệm hình sự.

Điều 359 Bộ luật Hình sự quy định tội Giả mạo trong công tác. Người vì vụ lợi hoặc động cơ cá nhân khác, lợi dụng chức vụ, quyền hạn để sửa chữa, làm sai lệch giấy tờ, tài liệu; làm hoặc cấp giấy tờ giả; giả mạo chữ ký của người có chức vụ, quyền hạn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Khung hình phạt cơ bản của tội danh này là từ 1-5 năm tù. Tùy tính chất hành vi, số lượng giấy tờ giả và mục đích sử dụng, mức hình phạt có thể tăng lên. Khung cao nhất của Điều 359 là 12-20 năm tù.

Ngoài phạt tù, người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ hoặc làm công việc nhất định từ 1-5 năm và bị phạt tiền từ 20-200 triệu đồng.

Tuy nhiên, việc xác định trách nhiệm trong từng vụ án không chỉ dựa vào việc ai là người trực tiếp viết hoặc sửa bệnh án. Theo luật sư Nguyễn Thanh Hải, cơ quan tố tụng phải xem xét mục đích, hậu quả, hành vi và vai trò cụ thể của từng người.

Với trường hợp hồ sơ bị làm sai lệch hoặc lập khống để thanh toán BHYT, cơ quan tố tụng phải đánh giá toàn bộ hành vi, hậu quả và vai trò của những người liên quan để xác định tội danh phù hợp.

Nếu bệnh án giả được sử dụng như một khâu trong việc chiếm đoạt tiền bảo hiểm hoặc thực hiện hành vi phạm tội khác, trách nhiệm cũng cần được xem xét theo mức độ tham gia của từng người. Người trực tiếp lập hoặc sửa hồ sơ và người chỉ đạo thực hiện vì thế không mặc nhiên chịu trách nhiệm giống nhau.

Điểm cần làm rõ trong mỗi vụ án là sự thống nhất ý chí, vai trò tổ chức, chỉ đạo, thực hành hoặc giúp sức, cùng với lỗi, động cơ, mục đích và mức độ tham gia của từng người. Chính từ những yếu tố đó mới có thể xác định đúng trách nhiệm pháp lý thay vì chỉ dừng ở người đặt bút vào hồ sơ.

Nguyễn Hiệp (tổng hợp)

Từ Khóa: