Sự tồn vong của các bên trong cuộc đối đầu Mỹ – Iran hiện nay phụ thuộc vào khả năng chống chịu sức ép tài chính và kiểm soát các rủi ro tại eo biển Hormuz.

Căng thẳng Mỹ – Iran và những tác động từ sự suy thoái kinh tế

Bản tin của Iran International ngày 1/5/2026 nhấn mạnh rằng cục diện đối đầu giữa Washington và Tehran đang bước vào một chương mới, nơi sức mạnh kinh tế chiếm ưu thế so với sức mạnh quân sự. “Yếu tố bí ẩn” có khả năng xoay chuyển tình thế chính là khả năng chịu đựng của mỗi nền kinh tế trước những áp lực khổng lồ từ đối phương. Trong khi Mỹ phải đối mặt với nguy cơ giá nhiên liệu tăng cao gây bất ổn thị trường nội địa, thì Iran đang bị bủa vây bởi các lệnh trừng phạt ngặt nghèo, khiến cả hai bên đều phải cân nhắc kỹ lưỡng giữa việc tiếp tục đối đầu hay chọn con đường thỏa hiệp

Tổng thống Donald Trump vào ngày 30/4/2026 đã đưa ra những nhận định sắc bén về tình hình tài chính của đối thủ, gọi đó là một “thảm họa” kinh tế thực sự. Ông khẳng định rằng phía Mỹ sẽ kiên nhẫn quan sát xem bộ máy của Tehran có thể vận hành trong bao lâu trước khi sự sụp đổ diễn ra. Dù giới lãnh đạo cả hai nước vẫn không ngừng đưa ra những tuyên bố khẳng định vị thế thắng lợi, nhưng thực tế đời sống của người dân Iran đang ngày càng trở nên khó khăn, khiến họ chỉ mong đợi những thay đổi tích cực để cải thiện cuộc sống hiện tại.

Dưới góc nhìn của chuyên gia, giáo sư Ali Asghar Zargar tại Tehran nhận định tình hình hiện nay đang ở mức báo động đỏ, tương đương với một cuộc chiến tranh công khai. Ông cho rằng sự sụp đổ của các nỗ lực ngoại giao sẽ là ngòi nổ cho các hành động quân sự không thể cứu vãn. Tuy nhiên, theo ông, các kênh liên lạc hiện tại vẫn đóng vai trò như một cơ chế giảm áp, giúp ngăn chặn việc các bên trượt dài vào một cuộc xung đột vũ trang trực diện dù tình hình tại khu vực eo biển Hormuz vẫn luôn trong trạng thái cực kỳ bất ổn.

Vai trò của eo biển Hormuz và áp lực từ giới quân sự

Mốc thời gian ngày 22/4/2026 đánh dấu sự kết thúc của thỏa thuận ngừng bắn tạm thời kéo dài hai tuần, khiến bầu không khí khu vực thêm phần đặc quánh. Mặc dù Tổng thống Trump đã có động thái gia hạn thỏa thuận này nhằm mở đường cho các cuộc tiếp xúc, nhưng thực tế cho thấy các cuộc đàm phán chính thức vẫn chưa có dấu hiệu được nối lại. Những nỗ lực ngoại giao của Iran qua các chuyến thăm của Ngoại trưởng Abbas Araghchi tới Nga, Pakistan và Oman đang được giới quan sát phân tích kỹ lưỡng như một sự chuẩn bị cho cả hai kịch bản: hòa bình hoặc chiến đấu.

Ngày 30/4/2026 cũng chứng kiến những tuyên bố đầy sức ép từ các quan chức quốc phòng Israel, khi Bộ trưởng Israel Katz cảnh báo Tehran về những đòn đánh nặng nề và khả năng tiếp tục các hành động quân sự. Đáp lại, ông Mohammad Bagher Ghalibaf, Chủ tịch Quốc hội Iran, khẳng định quyền kiểm soát của Tehran đối với eo biển Hormuz sẽ là công cụ then chốt để đẩy lùi ảnh hưởng của Mỹ. Ông Ghalibaf lập luận rằng một tương lai không có sự can thiệp của Mỹ tại vùng Vịnh sẽ mang lại lợi ích chung cho Iran và các quốc gia láng giềng trong khu vực.

Cuộc chiến tiêu hao này đang khiến Tehran tổn thất khoảng 500 triệu USD mỗi ngày, trong khi Mỹ cũng đang phải đối mặt với làn sóng phản đối chiến tranh ngay tại quê nhà do lo ngại về tài chính. Chuyên gia cải cách Abbas Abdi nhận định rằng Tehran đang ở trong một tình thế “sinh tồn” đặc biệt, đòi hỏi một khuôn khổ mới ưu tiên việc chấm dứt xung đột. Trạng thái “đình trệ chủ động” mà giới phân tích đề cập tới chính là việc không tiến tới chiến tranh tổng lực nhưng cũng không có lối thoát ngoại giao rõ ràng, khiến mọi sai lầm nhỏ đều có thể dẫn đến thảm họa.

Theo: Bao Dân trí

Từ Khóa: