Chiến sự Mỹ – Iran căng thẳng khi hai bên đưa ra các điều kiện đàm phán đối lập. Trong lúc Mỹ tăng cường 7.000 quân, Tehran tận dụng eo biển Hormuz làm đòn bẩy kinh tế nhằm buộc đối phương phải nhượng bộ.

Bất đồng về điều kiện hòa bình và động thái tăng cường quân sự của Mỹ

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi xác nhận Mỹ đã gửi nhiều thông điệp thông qua các quốc gia trung gian, dù khẳng định đây không phải đàm phán chính thức. Tối 25.3, Đài truyền hình Press TV đưa tin Tehran vạch ra 5 điều kiện cho Mỹ để đồng ý chấm dứt chiến sự là: dừng hành động gây hấn và ám sát; đảm bảo các điều khoản ngăn chặn tái chiến; bồi thường thiệt hại; chấm dứt chống Iran cùng các nhóm kháng chiến; công nhận chủ quyền Iran tại eo biển Hormuz. Những yêu sách này cho thấy lập trường cứng rắn của Tehran trong việc bảo vệ lợi ích quốc gia và an ninh khu vực.

Phía Nhà Trắng khẳng định đàm phán diễn ra nhanh chóng dù Tehran chưa chấp nhận kế hoạch 15 điểm của Mỹ yêu cầu dừng hạt nhân và tên lửa. Hiện Mỹ đang triển khai thêm khoảng 7.000 lính bộ binh, bao gồm 2.000 binh sĩ từ Sư đoàn Dù 82 và 2 đơn vị thủy quân lục chiến viễn chinh dự kiến đến vùng Vịnh trong vài tuần tới. Việc tăng cường quân lực quy mô lớn cho thấy Washington sẵn sàng cho các kịch bản thực địa thay vì chỉ dựa vào ngoại giao đơn thuần.

TS Ian Bremmer đánh giá việc xuống thang vừa qua là tin tốt nhưng thực tế cuộc chiến vẫn đang tiếp diễn vì không có thay đổi cốt lõi. Sự thiếu tin tưởng khiến đàm phán khó khăn khi Iran coi việc Mỹ tăng quân là mánh khóe chính trị của Tổng thống Trump. Phía Tehran tin rằng thời gian đang ủng hộ họ nhờ khả năng kiểm soát eo biển Hormuz bằng máy bay không người lái để tạo ra đòn bẩy kinh tế đáng kể lên toàn cầu.

Đòn bẩy kinh tế từ eo biển Hormuz và các kịch bản leo thang chiến sự

Với giá dầu xấp xỉ 100 USD mỗi thùng, Iran hưởng lợi khi bán 5 triệu thùng dầu thô cho Công ty Reliance của Ấn Độ với giá cao hơn dầu Brent 7 USD. Ngược lại, tại Mỹ, giá xăng tăng khoảng 30% và giá thực phẩm tăng vọt do phong tỏa eo biển Hormuz gây thiếu phân bón. Iran tin rằng họ có thể duy trì áp lực lâu dài lên nền kinh tế quốc tế bằng hỏa lực máy bay không người lái thay vì hải quân hùng hậu để bóp nghẹt tuyến hàng hải quan trọng.

Tổng thống Trump đứng trước lựa chọn rút quân như từng làm vào tháng 6.2025 hoặc chiếm đóng đảo Kharg để dùng vũ lực mở cửa lại eo biển. Nếu Mỹ chiếm đảo Kharg, Iran đe dọa đáp trả vào hạ tầng năng lượng và nhà máy khử nước biển khắp vùng Vịnh. Thách thức lớn là việc chiếm giữ lâu dài hòn đảo này sẽ gặp rủi ro cao khi Iran có thể liên tục tập kích bằng các phi đội máy bay không người lái tinh vi.

Lầu Năm Góc hiện thúc đẩy quốc hội thông qua đề xuất ngân sách 200 tỉ USD cho cuộc chiến khi điều động quân đội đến đầy đủ vào đầu tháng 4. Áp lực từ bầu cử giữa kỳ có thể khiến ông Trump leo thang để tìm kiếm thắng lợi lớn nhằm thay đổi cục diện chính trị trong nước. Tuy nhiên, giới phân tích nhận định vị chủ nhân Nhà Trắng vẫn có thể thay đổi quyết định chiến lược vào bất cứ lúc nào tùy theo biến động thực tế.

Theo:: Báo Thanh Niên

Từ Khóa: