Chuyên gia văn hóa Phạm Đình Hải cho rằng lễ cúng “cô hồn” mùa Vu Lan nên thực hiện thông qua nhà chùa, trong khi nhiều gia đình vẫn tự làm tại nhà mà chưa nắm rõ nghi thức.

Rằm tháng 7 năm nay rơi vào ngày 27/8 dương lịch, còn mùng 02/7 âm lịch, thời điểm dân gian quan niệm “mở cửa” cho các vong hồn, nhằm ngày 14/8. Trong khoảng thời gian này, nhiều gia đình chuẩn bị mâm lễ chẩn tế ngoài trời nhưng vẫn có sự nhầm lẫn giữa cúng gia tiên và cúng chúng sinh.

Theo ông Phạm Đình Hải, chuyên gia văn hóa thuộc Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam, cúng “cô hồn” vốn là nghi lễ mang tính công đức. Mục đích của nghi lễ là dành lễ vật cho những vong hồn không người thân thích, không nơi thờ tự, qua đó thể hiện tinh thần bác ái của người sống.

Trong tín ngưỡng dân gian, Rằm tháng 7 có nhiều lớp ý nghĩa. Đạo giáo gọi đây là ngày “Địa quan xá tội”, còn Phật giáo gắn với lễ Vu Lan và tích Bồ tát Mục Kiền Liên cứu mẹ, nhấn mạnh đạo hiếu trong đời sống tâm linh.

Cúng gia tiên và cúng chúng sinh vì thế không phải một nghi lễ. Một bên hướng về tổ tiên, mang ý nghĩa tri ân; bên còn lại hướng tới những linh hồn không nơi thờ tự, được dân gian quan niệm có thể trở về dương gian nhận lễ trong dịp này.

Khi thói quen tại nhà khác với yêu cầu nghi lễ

Điểm cần lưu ý nằm ở cách thực hiện. Dù nhiều gia đình có thói quen tự cúng tại nhà, ông Hải cho rằng nghi lễ này nên được thực hiện thông qua nhà chùa để bảo đảm ý nghĩa công đức, bởi nghi thức cần tụng các bài chú như Khai yết hầu, Cam lộ thủy chân ngôn và Vãng sinh chú.

Những nội dung này không dễ nắm chắc đối với người không chuyên. Trong khi đó, sư thầy Thích Diệu Nhã, chùa Linh Sơn Thanh Nhàn (Hà Nội), từng chia sẻ trên Gia đình và Xã hội rằng việc cúng cô hồn tùy tâm mỗi gia chủ, không bắt buộc phải làm đúng dịp Rằm và không nên xem đây là cách “mua” sự bình an.

Hai cách nhìn không hoàn toàn đối lập: một bên nhấn mạnh việc thực hiện đúng nghi thức, bên kia đặt trọng tâm vào cái tâm hướng thiện. Điểm chung là lễ cúng không nên bị biến thành một cách cầu bình an mang tính trao đổi.

Nếu vẫn thực hiện tại nhà, mâm lễ phổ biến có cháo trắng chia 12 bát, gạo muối, bỏng ngô, bánh kẹo và vàng mã, thường làm vào buổi chiều tối. Sau lễ, gia chủ vãi gạo muối, hóa vàng mã và không sử dụng lại đồ cúng.

Đỗ Vân (tổng hợp)

Từ Khóa: