Indonesia muốn thu phí tàu bè tại eo biển Malacca để tăng giá trị kinh tế, dù các nước láng giềng khẳng định quyền tự do hàng hải khu vực.

Tham vọng khẳng định vị thế chủ chốt của Indonesia

Bộ trưởng Tài chính Indonesia, Purbaya Yudhi Sadewa, ngày 22-4 đã gây chú ý khi đề xuất việc thu phí tàu thuyền đi qua eo biển Malacca. Đây là một động thái được giới phân tích nhìn nhận như nỗ lực của Jakarta trong việc khai thác tối đa lợi ích từ vị trí địa lý đắc địa của mình. Ông Purbaya lập luận rằng việc để tàu bè qua lại tự do mà không thu phí tại một tuyến đường chiến lược về năng lượng và thương mại như vậy là một sự lãng phí tiềm năng kinh tế to lớn đối với quốc gia ven biển.

Cốt lõi của đề xuất này nằm ở chỉ thị từ Tổng thống Prabowo Subianto về việc nâng tầm vị thế quốc gia trên bản đồ thế giới. Chính quyền mới của Indonesia không muốn đất nước chỉ đóng vai trò là một “quốc gia ngoại vi” chứng kiến dòng chảy hàng hóa đi ngang qua, mà phải thực sự là một trung tâm điều phối và có tiếng nói trong kinh tế toàn cầu. Việc áp phí được kỳ vọng sẽ mang lại nguồn lực để Indonesia đầu tư ngược lại vào hạ tầng và an ninh hàng hải tại khu vực nhạy cảm này.

Cảm hứng cho đề xuất này được ông Purbaya công khai thừa nhận là lấy từ kế hoạch của Iran đối với eo biển Hormuz. Theo ông, một cách tiếp cận tương tự nếu được áp dụng thông qua sự phối hợp giữa Indonesia, Malaysia và Singapore sẽ tạo ra lợi nhuận kinh tế khổng lồ. Tuy nhiên, cho đến nay, eo biển Malacca vẫn được duy trì như một vùng biển tự do quá cảnh, kết nối trực tiếp Ấn Độ Dương với Thái Bình Dương, phục vụ nhu cầu vận chuyển hàng tỷ tấn hàng hóa mỗi năm mà không phải chịu thuế phí.

Rào cản từ các cam kết hàng hải đa phương

Mặc dù Indonesia thể hiện quyết tâm đổi mới, nhưng ý tưởng này đã ngay lập tức vấp phải “gáo nước lạnh” từ phía Singapore. Ngoại trưởng Vivian Balakrishnan nhấn mạnh rằng quyền tự do hàng hải là quyền lợi không thể xâm phạm của mọi quốc gia và mọi đội tàu. Singapore tuyên bố sẽ không tham gia vào bất kỳ cơ chế nào có ý định đóng cửa hoặc áp phí tại các tuyến đường thủy lân cận. Với Singapore, tính minh bạch và sự lưu thông không bị cản trở là yếu tố sống còn cho sự thịnh vượng của cả khu vực.

Phía Malaysia cũng không đứng ngoài cuộc khi khẳng định sự không đồng tình với đề xuất của người hàng xóm. Bộ trưởng Giao thông Vận tải Anthony Loke tuyên bố Malaysia vẫn cam kết tuân thủ các quy tắc quốc tế về tự do hàng hải. Ông khẳng định với tư cách là thành viên tích cực của Tổ chức Hàng hải Quốc tế, Malaysia luôn coi trọng việc tôn trọng luật pháp và các thỏa thuận quốc tế. Sự ổn định của eo biển Malacca phụ thuộc vào việc các quốc gia tôn trọng quyền quá cảnh tự do của tàu bè quốc tế.

Sự bất đồng quan điểm giữa các nước ven biển cho thấy thách thức cực lớn đối với tham vọng của Indonesia. Trong khi Jakarta muốn biến lợi thế địa lý thành tiền tệ, thì Malaysia và Singapore lại ưu tiên sự ổn định pháp lý và kinh tế toàn cầu. Các chuyên gia hàng hải cho rằng, việc đơn phương áp phí nếu không có sự đồng thuận sẽ dẫn đến những tranh chấp pháp lý phức tạp và có thể làm thay đổi các tuyến đường vận tải biển hiện nay, gây ảnh hưởng tiêu cực đến uy tín thương mại của các quốc gia trong khu vực.

Theo: Báo Thanh Niên

Từ Khóa: