Sự thuận tiện của y tế Việt Nam vô tình tạo áp lực khổng lồ lên bác sĩ, khiến sức khỏe tâm thần của họ bị bào mòn âm thầm sau những ca trực trắng đêm.
- Ông Trump chủ trì họp Hội đồng Hòa bình về tái thiết Gaza
- Các lỗi lái xe qua trạm thu phí khiến tài xế bị phạt nặng
- Công an cảnh báo các thủ đoạn lừa đảo mua nhà ở xã hội
Sức khỏe tâm thần bác sĩ và gánh nặng từ những ca trực dài
Nghiên cứu từ Tiến sĩ Trần Thị Tuyết và các cộng sự cho thấy một thực trạng đáng báo động về cường độ lao động của đội ngũ y tế tuyến đầu. Nhiều bác sĩ phải làm việc liên tục hơn 30 tiếng đồng hồ, tương đương hai ngày một đêm không nghỉ trong bối cảnh các bệnh viện thực hiện cơ chế tự chủ tài chính. Thu nhập gắn liền với khối lượng công việc khiến họ rơi vào vòng xoáy quá tải, khó có thể từ chối bệnh nhân ngay cả khi không có lịch hẹn trước.
Khác với các quốc gia phát triển như Australia hay Anh, nơi bệnh nhân phải chờ đợi hàng tháng để được khám chuyên khoa, hệ thống y tế Việt Nam cho phép thăm khám ngay trong ngày. Sự nhanh chóng này mang lại lợi ích cho người bệnh nhưng lại đặt lên vai người thầy thuốc những áp lực khổng lồ về mặt thời gian và sức lực. Ranh giới giữa công việc và đời sống riêng tư gần như bị xóa nhòa khi bác sĩ phải duy trì liên lạc với bệnh nhân mọi lúc.
Đặc biệt tại các khoa cấp cứu hay hồi sức, cường độ làm việc cao gấp nhiều lần so với đồng nghiệp quốc tế dù nguồn lực hỗ trợ còn hạn chế. Các bác sĩ phải đưa ra những quyết định sinh tử trong điều kiện thiếu thốn và gấp gáp, dẫn đến tình trạng kiệt sức tinh thần nghiêm trọng. Họ buộc phải kìm nén cảm xúc cá nhân để duy trì thái độ chuyên nghiệp trước bệnh nhân, biến gánh nặng tâm lý thành nỗi đau âm thầm.
Sức khỏe tâm thần bác sĩ bị đe dọa bởi áp lực vô hình
Kết quả khảo sát trên 50 bác sĩ cho thấy tất cả đều từng trải qua các triệu chứng căng thẳng kéo dài, lo âu hoặc rối loạn giấc ngủ. Đáng ngại hơn, có tới hơn 20% thừa nhận từng rơi vào giai đoạn trầm cảm với những mức độ khác nhau. Tuy nhiên, phần lớn họ chọn cách im lặng và coi đó là đặc thù nghề nghiệp vì lo ngại sự kỳ thị hoặc những ảnh hưởng tiêu cực đến con đường thăng tiến.
Áp lực của bác sĩ Việt Nam không chỉ dừng lại ở số lượng bệnh nhân mà còn đến từ các quy định hành chính phức tạp về đấu thầu thiết bị. Họ thường xuyên đối mặt với sức ép từ quản lý về chỉ tiêu, uy tín đơn vị và cả những kỳ vọng quá cao từ phía gia đình người bệnh. Trong môi trường thiếu hệ thống bảo vệ an toàn, bác sĩ trở thành đối tượng dễ bị tổn thương trước các hành vi lăng mạ hoặc hành hung.
Nghịch lý đau lòng hiện nay là một ngành nghề được xã hội tôn vinh lại đang phải đối mặt với rủi ro tâm lý cực cao. Từ vị trí người cứu chữa, họ dễ dàng trở thành mục tiêu của sự chỉ trích gay gắt khi kết quả điều trị không như mong đợi, dù có những yếu tố vượt ngoài tầm kiểm soát của y học. Sự thiếu thấu hiểu này khiến những vấn đề sức khỏe tinh thần của họ tích tụ theo thời gian mà không được nhận diện kịp thời.
Cần cơ chế bảo vệ thực chất cho những người chữa bệnh
Mặc dù chịu áp lực khủng khiếp, nhiều bác sĩ vẫn kiên trì bám trụ với nghề nhờ bản lĩnh được rèn luyện từ môi trường đào tạo khắc nghiệt. Với họ, những căng thẳng thường nhật đã trở thành một phần của cuộc sống, trong khi môi trường bệnh viện công vẫn mang lại cơ hội quý báu để rèn luyện tay nghề qua những ca bệnh khó. Sự gắn bó với chuyên môn và trách nhiệm với cộng đồng là những sợi dây vô hình giữ chân họ lại với hệ thống y tế.
Trong quá trình nghiên cứu, nhiều bác sĩ ban đầu tỏ ra e ngại nhưng sau đó đã mở lòng chia sẻ những câu chuyện đầy ám ảnh vào những giờ nghỉ hiếm hoi. Nghề y trong nhiều trường hợp là một nghề cô độc, nơi người thầy thuốc ít khi dám chia sẻ khó khăn với gia đình vì sợ người thân thêm lo lắng. Đôi khi, chỉ cần một người lắng nghe và thấu hiểu cũng đã là liều thuốc an thần cần thiết để họ tiếp tục đứng vững.
Để cải thiện tình hình, cần có những chính sách đãi ngộ công bằng và thiết lập hệ thống hỗ trợ tâm lý chuyên biệt cho nhân viên y tế. Việc bảo vệ quyền lợi người bệnh là cần thiết, nhưng không thể đánh đổi bằng sự tổn thương về thể chất và tinh thần của người bác sĩ. Chỉ khi người thầy thuốc được bảo vệ và chăm sóc tốt, họ mới có đủ năng lượng và sự tỉnh táo để thực hiện sứ mệnh cứu người trên lằn ranh sinh tử.
Theo: VnExpress