Thực hiện đề án một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030, thành phố Cần Thơ được giao xây dựng vùng sản xuất khoảng 170.000ha, với sự tham gia của hàng chục nghìn hộ nông dân và hợp tác xã

Cần Thơ mở rộng vùng lúa chất lượng cao theo đề án quốc gia

Vụ đông xuân 2025–2026, thành phố Cần Thơ có hơn 104.000ha lúa tham gia đề án, với 171 tổ hợp tác, hợp tác xã tại 64 xã, phường. Nông dân từng bước áp dụng quy trình canh tác tiên tiến, sử dụng cơ giới hóa và công nghệ mới như máy bay không người lái để phun phân, thuốc bảo vệ thực vật.

Từ năm 2024 đến nay, Cần Thơ đã thí điểm 12 mô hình trồng lúa chất lượng cao, quy mô 50ha mỗi mô hình. Kết quả cho thấy lượng giống gieo sạ giảm 40–50%, phân đạm giảm hơn 30%, số lần phun thuốc bảo vệ thực vật giảm 2–3 lần. Năng suất tăng từ 0,3–0,7 tấn/ha, lợi nhuận tăng tối thiểu 20% so với canh tác truyền thống.

Đáng chú ý, các mô hình giúp giảm phát thải khí nhà kính từ 2–12 tấn CO₂/ha, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển nông nghiệp xanh, bền vững.

Nhiều khó khăn khi nhân rộng mô hình sản xuất

Dù hiệu quả bước đầu rõ nét, việc nhân rộng mô hình lúa chất lượng cao, phát thải thấp vẫn đối mặt nhiều thách thức. Nông dân và hợp tác xã thiếu vốn đầu tư do phần lớn đất đai đã thế chấp vay ngân hàng từ trước, không còn tài sản bảo đảm để vay mới.

Sản xuất theo quy trình mới đòi hỏi đầu tư máy móc, thiết bị chuyên dụng có giá trị lớn. Trong khi đó, liên kết chuỗi giá trị còn lỏng lẻo. Doanh nghiệp chủ yếu bao tiêu vụ đông xuân, ít tham gia các vụ hè thu, thu đông vì rủi ro cao. Sản xuất manh mún, nhỏ lẻ cũng gây khó cho cơ giới hóa và hình thành vùng nguyên liệu tập trung.

Hệ thống thủy lợi, giao thông nội đồng tại Cần Thơ chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến việc áp dụng kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ và vận chuyển nông sản. Năng lực tiếp cận công nghệ, quản lý dữ liệu và quy trình giảm phát thải của nhiều nông dân, hợp tác xã còn hạn chế. Biến đổi khí hậu với hạn hán, xâm nhập mặn, sạt lở diễn biến phức tạp tiếp tục gây rủi ro lớn cho sản xuất.

Kiến nghị chính sách hỗ trợ nông dân và hợp tác xã

Nông dân và các hợp tác xã kiến nghị Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương sớm ban hành chính sách tín dụng ưu đãi, cho vay lãi suất thấp hoặc hỗ trợ vốn ban đầu để đầu tư máy móc, thiết bị cơ giới hóa và công nghệ giảm phát thải.

Cùng với đó là chính sách bảo hiểm lúa gạo thích ứng biến đổi khí hậu, giúp nông dân yên tâm chuyển đổi phương thức sản xuất. Thành phố Cần Thơ được đề xuất tăng cường tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị, đẩy mạnh hợp tác công – tư, kết nối hợp tác xã với doanh nghiệp lớn để ký hợp đồng bao tiêu với giá thu mua cao hơn lúa thường.

Song song, cần ưu tiên vốn đầu tư nâng cấp hệ thống thủy lợi, giao thông nội đồng; khuyến khích thành lập hợp tác xã kiểu mới; hỗ trợ ứng dụng công nghệ số để minh bạch quy trình sản xuất. Việc xây dựng, hướng dẫn đo lường, báo cáo và thẩm định phát thải carbon theo chuẩn quốc tế cũng được xem là giải pháp quan trọng, giúp nông dân hưởng lợi từ tín chỉ carbon trong tương lai

Theo: Báo Nhân Dân

Từ Khóa: