TRUNG ĐÔNG – Iran và Oman đạt tiến triển về tuyến vận tải qua eo biển Hormuz, trong khi giao tranh tại Liban và Yemen tiếp tục leo thang, làm gia tăng bất ổn trong khu vực.

Ngày 16/8, truyền thông Iran cho biết Tehran và Muscat đã thống nhất một lộ trình vận tải tạm thời qua eo biển Hormuz, song kế hoạch này vẫn phải chờ Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran phê chuẩn trước khi chính thức công bố. Cùng thời điểm, Israel xác nhận đã tiêu diệt một chỉ huy cấp cao của Hezbollah tại Liban, còn chiến sự tại Yemen tiếp tục diễn biến căng thẳng quanh thành phố cảng Mokha.

Từ đầu tháng 8 đến nay, Iran và Oman nhiều lần thông báo đạt tiến triển trong việc thiết lập tuyến hàng hải thay thế qua Hormuz. Tuy nhiên, các sáng kiến này liên tục gặp trở ngại do quá trình phê chuẩn trong nội bộ Tehran.

Trong khi đó, Mỹ nhiều lần tuyên bố đã “kiểm soát” tuyến đường chiến lược này, nhưng Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) liên tục bác bỏ. Theo dữ liệu từ công ty theo dõi tàu biển Kpler, ngày 14/8 chỉ có hai tàu đi qua Hormuz, cho thấy tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí LNG toàn cầu gần như tê liệt.

Chiến sự tại Liban và Yemen tiếp tục phủ bóng lên triển vọng đối thoại

Tại Liban, thỏa thuận ngừng bắn do Mỹ làm trung gian được ký vào tháng 6 vẫn chưa thể chấm dứt xung đột. Theo các điều khoản đã thống nhất, Quân đội Liban phải giải giáp Hezbollah trước khi Israel rút quân, nhưng lực lượng này không chấp nhận yêu cầu đó.

Ngày 16/8, Quân đội Israel xác nhận tiêu diệt ông Abu Hassan Alaa, chỉ huy đơn vị Badr thuộc Hezbollah, trong một cuộc không kích ở miền nam Liban. Diễn biến này xảy ra sau loạt đợt tấn công ngày 15/8 khiến khoảng 9-11 người thiệt mạng, dù số liệu giữa các nguồn vẫn còn khác biệt.

Tại Yemen, lệnh ngừng bắn giữa chính phủ và lực lượng Houthi từ năm 2022 tiếp tục bị thử thách khi hai bên tái giao tranh quy mô lớn quanh thành phố Mokha. Đây là cảng biển chiến lược và là cửa ngõ hàng hóa quan trọng đối với khu vực do chính phủ kiểm soát.

Chuẩn tướng Sadiq al-Asri thuộc Học viện Không quân và Phòng không Yemen cho biết việc đưa thiết bị bay không người lái (UAV) vào tác chiến là bước đi quan trọng nhằm khôi phục năng lực không quân của nước này. Tuy nhiên, cảng Mocha đã phải ngừng hoạt động sau khi hứng hơn 25 quả tên lửa trong vài ngày, ảnh hưởng tới sinh kế của khoảng 1.300 lao động và gây thiệt hại khoảng 16 triệu USD.

Nghịch lý nổi bật xuất hiện ngay tại Hormuz khi cùng ngày Iran và Oman công bố tiến triển ngoại giao, Tehran vẫn khẳng định “toàn quyền kiểm soát” eo biển và bác bỏ tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Theo bà Jennifer Welch, chuyên gia phụ trách nhóm phân tích của Bloomberg Economics, kịch bản có khả năng cao là Washington tiếp tục kết hợp các biện pháp trừng phạt, phong tỏa, tấn công hạn chế và đàm phán, đồng nghĩa sức ép trong khu vực khó sớm hạ nhiệt.

Tàu thuyền qua lại thưa thớt tại eo biển Hormuz, nơi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí LNG thế giới. (Ảnh minh họa: MUC)

Israel cho rằng các cuộc không kích nhằm “thúc đẩy đàm phán”, nhưng thương vong dân thường tiếp tục làm dấy lên lo ngại về nguy cơ xung đột lan rộng. Liên đoàn Ả Rập đã cảnh báo rằng những diễn biến mới có thể khiến tình hình khu vực thêm phức tạp.

Những tín hiệu đối thoại xuất hiện tại Hormuz đang tạo ra kỳ vọng nhất định, nhưng các mặt trận ở Liban và Yemen cho thấy khoảng cách giữa nỗ lực ngoại giao và thực tế chiến trường vẫn còn rất lớn.

Minh Tâm (tổng hợp)

Từ Khóa: