Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết Tehran sẵn sàng đáp trả nếu Mỹ nối lại tấn công, song chỉ mở lại eo biển Hormuz khi Washington thực hiện trước các điều kiện của Iran.

Phát biểu này được kênh NBC News công bố ngày 27/9, sau khi ông Araghchi được hỏi về thông tin trên báo Wall Street Journal rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể tính đến việc nối lại tấn công sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ. Cùng ngày, hãng tin Axios công bố cuộc phỏng vấn ông Trump, trong đó ông đáp lại câu hỏi về khả năng tấn công Iran lần nữa bằng một câu ngắn: “Tôi luôn nghĩ về điều đó”.

Cũng trong cuộc phỏng vấn ấy, ông Trump cho biết Mỹ sẽ có thêm một vòng đàm phán với Iran vào tuần tới. Ông nói: “Tôi kỳ vọng sẽ có thêm các cuộc đàm phán với Iran. Họ muốn đạt được thỏa thuận, nhưng đó không phải là thỏa thuận mà tôi mong muốn. Đó là kiểu thỏa thuận mà có lẽ chúng ta đã đồng ý từ một năm trước”. Đại sứ Mỹ tại Liên hợp quốc Mike Waltz nói với NBC News rằng ông Trump vẫn giữ mọi phương án đối với Iran.

Ở phía bên kia, ông Araghchi cho biết Iran đã rút kinh nghiệm từ các đợt giao tranh trước và thay đổi chiến thuật quân sự. Ông Araghchi tuyên bố: “Chúng tôi hoàn toàn sẵn sàng nếu chiến tranh tái diễn. Chúng tôi kiên quyết đối mặt với bất kỳ hành động gây hấn mới nào, ngay cả khi đó là trận chiến hủy diệt. Đồng thời, chúng tôi cũng sẵn sàng cho các giải pháp ngoại giao. Quyết định cuối cùng thuộc về Tổng thống Trump”.

Trong tuần này, Iran đề xuất mở lại eo biển Hormuz và khôi phục hoạt động hàng hải qua tuyến đường huyết mạch ấy trong 7 ngày. Đề xuất nằm trong một kế hoạch mà Tehran chuyển tới Mỹ qua trung gian Qatar, bên lề kỳ họp Đại hội đồng Liên hợp quốc tại New York. Ngày 26/9, ông Trump cho biết ông đã từ chối. Ông nói: “Tôi đã bác bỏ thỏa thuận của họ. Họ muốn đạt được thỏa thuận mở lại eo biển ngay lập tức vì họ đang chịu tổn thất quá nặng nề”.

Theo ông Araghchi, lời bác bỏ ấy mới được nói công khai, còn qua các bên trung gian, Iran vẫn chưa nhận được thông báo chính thức nào từ Mỹ. Ông cho biết Tehran sẽ mở lại eo biển nếu Washington làm trước các bước Iran yêu cầu: chấm dứt chiến tranh, giải phóng các tài sản bị phong tỏa của Iran, dỡ bỏ lệnh phong tỏa và cho phép Iran bán dầu. Ông nói rõ: “Đề xuất của chúng tôi rất rõ ràng. Chúng tôi sẵn sàng mở lại eo biển nếu Mỹ thực hiện một số hành động nhất định.

Chúng tôi muốn các khoản tiền và tài sản đang bị phong tỏa bất hợp pháp của mình được giải phóng. Chúng tôi muốn được quyền bán dầu”. Ông Araghchi nói các điều kiện này “không có gì mới”, vì Mỹ từng cam kết chúng trong bản ghi nhớ hai nước ký hồi tháng 6 để vạch kế hoạch cho một lệnh ngừng bắn tạm thời. Bản ghi nhớ ấy đổ vỡ chỉ vài ngày sau khi các cuộc tấn công mới nổ ra.

Kế hoạch 7 ngày của Iran được thiết kế để xây dựng lòng tin với Washington, theo lời ông Araghchi. Ông cho rằng Mỹ có thể hoàn tất các bước cần thiết trong 4 hoặc 5 ngày, sau đó Iran mở lại eo biển Hormuz vào ngày thứ 6 và hai bên nối lại đàm phán về thỏa thuận cuối cùng vào ngày thứ 7.

Hiện tại, Iran thực tế đang đóng cửa eo biển Hormuz, một điểm nghẽn chiến lược, sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel hồi tháng 2 cùng lệnh phong tỏa hàng hải nhắm vào Iran. Ông Araghchi khẳng định Tehran vẫn theo đuổi ngoại giao: “Tôi vẫn nỗ lực theo đuổi ngoại giao vì tôi cho rằng chúng ta không nên bỏ lỡ bất kỳ cơ hội nào cho hòa bình”. Ông nói thêm: “Chúng tôi không quan tâm đến cuộc bầu cử giữa kỳ của Mỹ. Chúng tôi quan tâm đến lợi ích quốc gia của mình”.

Về vấn đề hạt nhân, ông Araghchi cho rằng việc Iran làm giàu uranium lên mức 60% chỉ phục vụ mục đích hòa bình và nằm trong các nghĩa vụ của Tehran theo Hiệp ước Không phổ biến Vũ khí Hạt nhân (NPT). Ông khẳng định: “Việc làm giàu (uranium) lên mức 60% không phải là hành động bất hợp pháp. Nó vẫn nằm trong khuôn khổ của NPT và chương trình hạt nhân vì mục đích hòa bình của chúng tôi”.

Theo ông, Iran có thể bàn một thỏa thuận về lượng uranium đã làm giàu tới 60%, nhưng chỉ sau khi lòng tin giữa hai bên được củng cố. Ông nói: “Chúng tôi từng đề xuất một thỏa thuận về nguồn vật liệu (hạt nhân đã làm giàu) 60% của mình cho giai đoạn 2025-2026. Đây vẫn là phương án có thể được xem xét nếu họ chứng minh được thiện chí và quyết tâm thực sự vì hòa bình. Chúng tôi đã quyết định gác lại các vấn đề hạt nhân cho giai đoạn sau và tập trung vào việc xây dựng lòng tin ở giai đoạn hiện tại”.

Hà Lê (tổng hợp)

Từ Khóa: