Thông tin từ cơ quan không gian ngày 22/4/2026 xác nhận hiện tượng lan rộng vùng tối thêm 320 km tại Utopia Planitia sau 50 năm theo dõi bề mặt sao Hỏa.
- Gây rối trật tự tại Đà Nẵng: Nhóm thiếu niên mang hung khí náo loạn đường phố
- Bí quyết sống khỏe: Tuyệt chiêu ăn một đĩa năm bữa cực chất của dân Phần Lan
- Đắk Lắk: Tước danh hiệu Công an nhân dân cựu Thiếu tá bỏ mặc nam sinh tử vong
Quan sát hiện tượng lan rộng vùng tối qua các thời kỳ
Vào năm 1976, chương trình Viking của Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) đã tạo nên một cột mốc khi lần đầu phát hiện vùng tối bí ẩn tại Utopia Planitia. Đồng bằng này có kích thước khổng lồ với chiều rộng khoảng 3.300 km và đặc điểm địa hình cực kỳ bằng phẳng ở phía bắc sao Hỏa. Kể từ phát hiện đầu tiên đó, các nhà khoa học đã bắt đầu một hành trình theo dõi kéo dài suốt nửa thế kỷ để giải mã bản chất của khu vực này.
Các dữ liệu hình ảnh được thu thập qua nhiều thập kỷ cho thấy quá trình lan rộng vùng tối đang diễn ra một cách âm thầm nhưng quyết liệt. Tàu quỹ đạo Mars Express của ESA, thông qua các bức ảnh chụp năm 2024, đã cung cấp bằng chứng thép về sự thay đổi ranh giới địa lý. Kết quả so sánh cho thấy ranh giới phía nam của khu vực tối đã dịch chuyển thêm 320 km so với dữ liệu gốc của chương trình Viking trước đây.
Dữ liệu công bố ngày 15/4 và cập nhật ngày 22/4/2026 xác định tốc độ mở rộng đạt mức trung bình 6,5 km mỗi năm. Mặc dù giới nghiên cứu chưa thể khoanh vùng chính xác tổng mức độ bao phủ, nhưng sự dịch chuyển về phía nam là không thể phủ nhận. Hiện tượng này minh chứng cho sự vận động không ngừng của vật chất trên một hành tinh vốn được xem là đã ngừng mọi hoạt động núi lửa.
Nguyên nhân sự dịch chuyển vật chất theo giả thuyết của ESA
Lớp tro bụi và đá núi lửa được cho là tàn tích của những đợt phun trào dữ dội cách đây hàng triệu năm chính là nguồn gốc của mảng màu tối này. Khi sao Hỏa bước vào giai đoạn ngừng hoạt động địa chấ. lớp vật chất này đã bị bỏ lại và phủ kín một phần đồng bằng. Tuy nhiên, các nhà khoa học cho rằng gió chính là yếu tố chủ chốt gây ra sự thay đổi diện mạo địa chất kỳ lạ suốt 50 năm qua.
Theo các nghiên cứu từ Live Science, gió sao Hỏa liên tục bào mòn bề mặt và cuốn theo các hạt tro bụi đi khắp nơi. Giả thuyết đầu tiên cho rằng các luồng khí đã trực tiếp phân tán lớp tro đen cổ đại ra các vùng đất đá màu sáng lân cận. Quá trình tích tụ bụi tro núi lửa theo hướng gió chủ đạo đã làm tăng diện tích quan sát được của mảng màu tối trên ảnh vệ tinh.
Ở một góc nhìn khác, ESA cho rằng có thể một lớp bụi vàng mỏng đã bị thổi bay, để lộ ra bề mặt đen nguyên thủy bên dưới. Nếu giả thuyết này đúng, vùng tối thực tế không hề to ra mà chỉ đơn thuần là sự xuất hiện trở lại của các lớp trầm tích núi lửa. Cho đến nay, giới khoa học vẫn đang nỗ lực tìm kiếm những bằng chứng trực tiếp hơn để khẳng định kịch bản nào đang thực sự diễn ra.
Theo: Báo Thanh Niên