Phó Tổng thống Mỹ JD Vance xác nhận Mỹ và Iran đã đạt nguyên tắc thiết lập kênh liên lạc quân sự trực tiếp giữa Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ (CENTCOM), được đánh giá là bước đột phá lớn nhất từ các cuộc đàm phán tại Thụy Sĩ.

Thỏa thuận nguyên tắc này hình thành trong khuôn khổ hội nghị thượng đỉnh tại Lucerne, với Pakistan và Qatar đóng vai trò trung gian. Mục tiêu được ông Vance nêu rõ là ngăn chặn leo thang căng thẳng trong tương lai, sau giai đoạn xung đột quân sự trực tiếp giữa hai bên.

Trả lời phỏng vấn UnHerd trên chuyên cơ Không lực Hai sau hội nghị, ông Vance cho biết Washington đã tìm kiếm “một kênh liên lạc với phía Iran” để giảm thiểu xung đột. Ông mô tả bản ghi nhớ hiện tại là một “văn kiện nền tảng”, chưa phải thỏa thuận cuối cùng.

Theo Phó Tổng thống Mỹ, mục tiêu trước mắt gồm ba điểm: duy trì tự do hàng hải tại eo biển Hormuz, chấm dứt các hành động quân sự qua lại và tạo môi trường để tiếp tục đàm phán về chương trình hạt nhân Iran. Đây là các điều kiện nền trước khi bản ghi nhớ sơ bộ có thể chuyển thành thỏa thuận toàn diện.

Ông Vance nhận định Tehran đang đề xuất các cơ chế khác biệt so với Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA) năm 2015, bao gồm thanh sát nghiêm ngặt hơn và xử lý kho uranium làm giàu hiện có. Tuy nhiên, ông thừa nhận Washington vẫn cần theo dõi liệu hành động thực tế của Tehran có khớp với các cam kết được đưa ra hay không.

Về tình hình khu vực, ông Vance cho rằng các cơ chế giảm xung đột được thảo luận tại Thụy Sĩ đã tạo tín hiệu tích cực, kể cả tại Li-băng. Ông nói thêm rằng Israel và các quốc gia khác trong khu vực có quyền tự vệ, nhưng Washington muốn quyền đó được thực thi trong bối cảnh hạ nhiệt căng thẳng.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đặt ra một điều kiện rõ hơn: vấn đề Iran hỗ trợ các nhóm vũ trang ngoài khuôn khổ nhà nước — gồm Hezbollah, Houthi và Hamas — phải được đưa vào chương trình nghị sự các vòng đàm phán tiếp theo. Ông Rubio khẳng định hòa bình và ổn định lâu dài khó đạt được nếu các lực lượng này tiếp tục hoạt động và nhận hậu thuẫn từ bên ngoài.

Lê Toan (tổng hợp)

Từ Khóa: