Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio bắt đầu công du Trung Đông nhằm thuyết phục các đồng minh Vùng Vịnh ủng hộ thỏa thuận hòa bình Mỹ – Iran. Chuyến đi diễn ra trong bối cảnh các đối tác lo ngại về an ninh khu vực.

Sự bất ngờ của các quốc gia Vùng Vịnh trước những điều khoản nhượng bộ

Theo lịch trình, Ngoại trưởng Marco Rubio sẽ hội đàm với các nhà lãnh đạo tại UAE vào ngày 24/6, sau đó tiếp tục tới Kuwait và Bahrain. Mục tiêu chính là làm việc với Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC) về bản ghi nhớ hòa bình vừa được Tổng thống Donald Trump ký kết. Sáu quốc gia thành viên GCC, vốn là đồng minh chiến lược lâu năm, đã bày tỏ sự ngỡ ngàng trước tiến trình bình thường hóa quan hệ đột ngột giữa Washington và Tehran.

Các nhà lãnh đạo Ả rập đặc biệt lo ngại khi dự thảo thỏa thuận hoàn toàn không đề cập đến việc giới hạn chương trình tên lửa đạn đạo của Iran. Trong suốt cuộc chiến kéo dài bốn tháng qua, chính quyền Mỹ luôn khẳng định việc phá hủy năng lực tên lửa của Tehran là mục tiêu trọng tâm. Việc thiếu vắng điều khoản này khiến các quốc gia láng giềng cảm thấy bị đe dọa, vì họ đều nằm trong tầm bắn trực tiếp của tên lửa Iran.

Bên cạnh đó, đề xuất thành lập quỹ tái thiết trị giá 300 tỷ USD cho Iran cũng gây ra nhiều tranh cãi. Các đối tác Vùng Vịnh lo ngại nguồn tài chính khổng lồ này sẽ giúp Tehran tăng cường sức mạnh quân sự và mở rộng tầm ảnh hưởng khu vực. Đặc biệt, việc thỏa thuận dường như thừa nhận vai trò của Iran trong kiểm soát eo biển Hormuz là vấn đề cực kỳ nhạy cảm đối với dòng chảy dầu mỏ của các nước xuất khẩu năng lượng.

Cam kết răn đe của Washington và tương lai cấu trúc an ninh khu vực

Chuyến công du của ông Rubio đòi hỏi một sự cân bằng tinh tế giữa việc thúc đẩy chiến lược mới và duy trì niềm tin của đồng minh. Hiện nay, UAE, Saudi Arabia, Qatar, Kuwait và Bahrain đều là nơi đặt các căn cứ quân sự quan trọng của Mỹ. Đây chính là xương sống của cấu trúc an ninh Trung Đông. Nếu bất kỳ quốc gia nào điều chỉnh quan hệ an ninh, chiến lược quân sự của Washington trong khu vực sẽ bị tác động sâu sắc.

Để hóa giải những hoài nghi, cựu Phó Trợ lý Ngoại trưởng Andrew Peek nhận định ông Rubio sẽ nhắc lại lập trường cứng rắn của Tổng thống Trump. Washington muốn gửi thông điệp rằng nếu bản ghi nhớ bị đổ vỡ, Mỹ sẽ không ngần ngại quay trở lại thực hiện các cuộc tập kích quân sự. Đây là động thái nhằm xoa dịu cả các đồng minh lẫn các nghị sĩ Cộng hòa đang phản đối những điều khoản được cho là có lợi hơn cho Iran.

Dù các nước GCC luôn công khai ủng hộ giải pháp ngoại giao, nhưng những chi tiết cụ thể trong bản ghi nhớ đã làm thay đổi kỳ vọng ban đầu. Giới quan sát cho rằng Mỹ cần nỗ lực nhiều hơn để thuyết phục đồng minh về tính toán chiến lược trong thời gian tới. Sự thành công của ông Rubio trong tuần này sẽ quyết định khả năng duy trì ổn định tại các tuyến hàng hải chiến lược và thị trường năng lượng toàn cầu.

Minh Tâm (tổng hợp)

Từ Khóa: