Học giả nhà Thanh Kỷ Hiểu Lam ghi lại câu chuyện một người giàu có ở vùng quê bị dân làng coi là ngu ngốc nhưng liên tục thoát nạn một cách khó lý giải.
- Hoàn thiện nội tâm là nền tảng để sống tích cực và lan tỏa những giá trị tốt đẹp
- Thiếu niên đăng tin sai sự thật bị phạt 3,75 triệu đồng
- Mỹ mở đợt không kích thứ hai vào Iran sau khi Trump tuyên bố ngừng bắn “đã kết thúc”
Trong sách “Duyệt Vi Thảo Đường Bút Ký”, ông kể về một người đàn ông ít giao thiệp, không giỏi tính toán, của cải vẫn không cạn và nhiều lần tai qua nạn khỏi. Khi một thầy bói được hỏi vì sao, câu trả lời chỉ ra rằng vận may của ông đến từ chính sự hiền lành, không tranh giành mà ông giữ suốt đời.
Theo ghi chép, người đàn ông này hiếm khi ra ngoài và không được xem là người sắc sảo, nhưng của cải của ông “dường như không bao giờ cạn kiệt”, còn sức khỏe thì ông “hiếm khi ốm đau hay bị thương”. Dân làng gọi ông là kẻ “ngu ngốc và đần độn” nhưng lại vô cùng may mắn, và xem đó là điều khó hiểu.
Vụ án tưởng như đã rõ bỗng đảo ngược
Sự việc rõ nhất xảy ra khi một người hầu gái trong nhà ông treo cổ tự tử. Các cảnh sát địa phương lập tức báo lên chính quyền, hy vọng nhân đó gây rắc rối cho ông; viên quan cùng thuộc hạ đến khám nghiệm và lập hồ sơ, khiến vụ việc trở nên ồn ào. Ngay khi mọi người đang chứng kiến, người hầu gái bất ngờ cử động tay chân, ngáp rồi ngồi dậy như vừa sống lại.
Viên quan định quy tội “cưỡng hiếp dẫn đến chết” cho người đàn ông, liên tục gợi ý người hầu gái đổi lời khai. Cô gái khúm núm đáp: “Chủ tôi có rất nhiều thê thiếp, tất cả đều xinh đẹp. Làm sao ông ấy có thể quan tâm đến tôi được? Nếu đúng như vậy, tại sao tôi lại muốn chết? Lý do tôi tự tử là vì tôi nghe tin cha tôi bị chính quyền đánh đến chết. Tôi vô cùng đau buồn và phẫn nộ. Chuyện đó không liên quan gì đến chủ tôi cả.” Không còn cớ gì để buộc tội, viên quan phải rời đi.
Những việc tương tự lặp lại nhiều lần, khiến dân làng thắc mắc vì sao một người giản đơn như vậy luôn thoát khỏi rắc rối. Khi được hỏi, thầy bói khẳng định phần đông đã hiểu sai: vận may của ông không đến từ mưu mẹo, mà đến từ chính sự “ngu ngốc” bị người đời chê cười.
Gốc rễ của vận may nằm ở cách sống cả đời không tranh giành
Theo lời thầy bói, người đàn ông vốn là nông dân, tính tình trung thực, không ôm hận khi bị bắt nạt, không than phiền khi bị lừa, không căm ghét khi bị vu khống, không trả thù khi bị vu oan. Cuộc đời ông không có biến cố lớn, mất đi trong một túp lều tranh mà không có danh vọng hay tài sản đáng kể, chỉ giữ lại một tấm lòng nhân hậu và công bằng.
Câu chuyện được dẫn lại nhằm minh họa cho quan niệm dân gian “đại đức giả tất thụ mệnh” – đức hạnh lớn ắt được ban phước. Người không tranh giành, không nuôi lòng thù hận, dù bề ngoài có vẻ chịu thiệt, vẫn có thể đang âm thầm tích lũy phước lành; ngược lại, người nhiều mưu mô dù đạt lợi trước mắt cũng dễ gieo mầm họa về sau.
Kết quả mà mỗi người nhận được, theo cách hiểu này, không nhất thiết đến từ sự khôn khéo mà từ cách sống: nhẫn nại, giản dị và không làm tổn thương người khác. Đây cũng là điều được nhấn mạnh trong phần kết của ghi chép, rằng đức hạnh giống một hạt giống, gieo gì gặt nấy, và phước lành chỉ đến khi có nền tảng đó.
Thanh Tâm (tổng hợp)