Ngộ độc khế xảy ra do caramboxin và axit oxalic. Các nghiên cứu y khoa cho thấy loại quả này có thể gây co giật, hôn mê với người có chức năng thận kém.

Cơ chế gây ngộ độc khế và tác động đến hệ thần kinh

Theo dòng lịch sử y khoa, vào năm 1998, Brazil là quốc gia đầu tiên ghi nhận các bệnh nhân thận mạn tính xuất hiện triệu chứng động kinh sau khi ăn khế. Đến năm 2013, các nhà khoa học tại Đại học São Paulo đã phân lập được độc tố caramboxin từ loại quả này. Nghiên cứu chứng minh rằng độc tố này vừa ức chế chất dẫn truyền thần kinh, vừa kích thích dây thần kinh hoạt động quá mức, gây hưng phấn quá độ.

Bên cạnh caramboxin, khế còn chứa lượng lớn axit oxalic có thể gây hại cho hệ bài tiết. Khi chất này tích tụ nhanh, chúng tạo thành muối canxi oxalat lắng đọng tại ống thận, kích hoạt phản ứng viêm thận cấp tính. Axit oxalic còn làm giảm tác dụng ức chế của hệ thần kinh, dẫn đến các cơn nấc cụt liên tục hoặc co giật. Sự kết hợp giữa hai độc tố này tạo ra áp lực cực lớn lên cơ thể người bệnh.

Ở người khỏe mạnh, thận có khả năng chuyển hóa và đào thải các độc tố này một cách hiệu quả ra ngoài. Tuy nhiên, với những người có chức năng thận suy giảm, độc tố sẽ bị ứ đọng thay vì bài tiết qua nước tiểu. Sự tích tụ này trực tiếp tấn công hệ thần kinh trung ương, dẫn đến trạng thái lú lẫn, co giật và các cơn động kinh liên tục, đe dọa trực tiếp đến tính mạng của người bệnh.

Những nhóm đối tượng có nguy cơ cao gặp biến chứng

Các số liệu thống kê cho thấy ngay cả người bình thường cũng không nên chủ quan khi tiêu thụ loại quả này. Việc ăn từ 4 quả khế trở lên cùng một lúc có thể dẫn đến suy thận cấp tính ngay cả với người có sức khỏe tốt. Đối với bệnh nhân mắc bệnh thận mạn tính giai đoạn 3, khả năng chống độc sụt giảm nghiêm trọng. Ở nhóm này, chỉ cần ăn một phần tư quả khế cũng đủ để kích hoạt phản ứng ngộ độc nặng.

Hiệp hội Thận học Đài Loan đã đưa ra khuyến cáo cụ thể về các nhóm đối tượng tuyệt đối không nên tiêu thụ khế. Danh sách bao gồm bệnh nhân đang chạy thận nhân tạo, người mắc bệnh thận mạn tính từ giai đoạn 3 trở lên, và người đang hồi phục sau suy thận cấp. Ngoài ra, những người từng phẫu thuật cắt bỏ một bên thận trong vòng 6 tháng gần đây cũng cần loại bỏ khế khỏi thực đơn hàng ngày để đảm bảo an toàn.

Một thực tế đáng lo ngại là có tới 23% số ca ngộ độc xảy ra ở người bị tiểu đường hoặc cao huyết áp. Những bệnh nhân này thường tin rằng chức năng thận của mình vẫn ổn định cho đến khi triệu chứng ngộ độc xuất hiện. Nguyên nhân là do các tổn thương thận giai đoạn đầu thường diễn biến âm thầm, khiến người bệnh không kịp thời phát hiện. Việc chủ quan trong ăn uống vì thế trở thành mối nguy cơ gây ra những hậu quả đáng tiếc

Ân Hồng (Tổng hợp)