Hà Nội — các tiêu chí nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 được nâng cao, nhưng việc thu gom, xử lý chất thải ở nhiều vùng nông thôn vẫn còn khoảng trống.

Bài viết của Nguyễn Bá Hội, kỹ sư môi trường từng công tác tại Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM, ghi nhận tình trạng này qua nhiều đợt khảo sát thực địa tại các xã nông thôn mới trên cả nước. Theo ông, môi trường ở không ít nơi vẫn được xem như một tiêu chí cần hoàn thành thay vì một dịch vụ phải duy trì thường xuyên.

Tại một số địa phương, nước thải sau khi được đưa khỏi khu dân cư vẫn chảy vào kênh tưới. Cùng với đó, bao bì thuốc bảo vệ thực vật và chất thải chăn nuôi tiếp tục tạo áp lực lên đất, nguồn nước và hệ thống thu gom ở nông thôn.

Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 vừa được hoàn thiện với các yêu cầu môi trường cao hơn giai đoạn trước. Theo dự thảo tiêu chí Hà Nội đang xây dựng, toàn bộ chất thải rắn sinh hoạt phải được thu gom, xử lý, ít nhất 80% rác được phân loại tại nguồn và chấm dứt chôn lấp trực tiếp chất thải sinh hoạt.

Ở cấp tỉnh, quy định mới còn yêu cầu khu xử lý chất thải rắn tập trung đáp ứng các yêu cầu bảo vệ môi trường theo hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Đây là một trong năm điều kiện được bổ sung so với giai đoạn 2021-2025.

Rác trên đồng ruộng vẫn là bài toán khó

Nghị định 110/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 25/5/2026 cũng đặt thêm trách nhiệm đối với chất thải nông nghiệp. Theo cơ chế trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR), doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu thuốc bảo vệ thực vật và phân bón phải đóng góp tài chính cho việc thu gom, xử lý bao bì sau sử dụng.

Trong nhiều năm, cả nước đã xây dựng hơn 450.000 bể chứa bao bì thuốc bảo vệ thực vật ngoài đồng ruộng và tổ chức hơn 11.700 lớp tập huấn cho hơn 600.000 lượt nông dân. Tuy nhiên, những con số này chưa tạo được thói quen thu gom triệt để tại tất cả khu vực sản xuất

Hai năm gần nhất, lượng bao bì thuốc bảo vệ thực vật được thu gom đạt gần 2.500 tấn, trong khi hơn 550 tấn vẫn tồn đọng chưa xử lý. Tỷ lệ thu gom bình quân khoảng 30%, nhưng tại vùng sâu, vùng xa có nơi dưới 10%.

Ông Lương Ngọc Quang, Phó Trưởng phòng An toàn thực phẩm và Môi trường (Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật), cho rằng nguyên nhân chủ yếu đến từ nhận thức và thói quen sản xuất. Tình trạng “tiện đâu vứt đấy” vẫn xuất hiện, khiến chất thải nguy hại có nguy cơ thẩm thấu vào đất và nguồn nước.

Nguyễn Hiệp (tổng hợp)

Từ Khóa: